Development of Livestock Cooperatives in Kerman Province: Exploring Influential Factors

Document Type : Original Article

Authors

1 Associate professor of Agricultural Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

2 Assistant professor of Agricultural Economics, University of Jiroft, Jiroft, Iran

3 Assistant professor, Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, University of Birjand, Birjand, Iran

10.22108/sppl.2025.144488.1834

Abstract

 
Abstract
This research aimed to examine the prioritization of strengthening factors for livestock cooperatives in Kerman Province. It was classified as applied research and employed a descriptive survey method of a correlational nature. The statistical population of the study comprised 47 industrial, semi-industrial, and rural livestock cooperatives in Kerman Province. Data were collected using a researcher-designed questionnaire, which demonstrated a reliability coefficient of 0.87 as confirmed by Cronbach's alpha. Results from the Friedman test indicated that the variables of management and economic environment with the average ratings of 4.73 and 3.50 were the most influential factors, respectively. Conversely, the variable of education with an average rating of 1.00 was deemed the least effective. Among the factors contributing to the decline of livestock cooperatives, the most significant was related to the economic environment, specifically the availability of government credits and facilities, which received an average rating of 3.73. Additionally, within the realm of personal factors, the motivation for producing livestock products rated at 3.70 was identified as crucial. For the socio-cultural dimension, the members' belief in the cooperative philosophy scored an average of 4.85, highlighting its importance. Furthermore, the variable of management emphasized the CEO's prior experience in achieving company goals, which received a ranking of 4.98. Lastly, the statistical variable concerning participation in training courses with an average ranking of 2.32 was identified as a key factor for the variables discussed.
 
Keywords: Economic Development, Livestock Cooperatives, Strengthening Factors.
 
Introduction
The primary goal of all developing countries is to achieve employment, social welfare, and sustainable development, thereby alleviating poverty and unemployment and fostering human prosperity within their communities. To this end, governments adopt various growth and development theories and models tailored to the specific temporal and spatial conditions they face. A central objective of cooperatives is to expand productive employment and reduce unemployment by creating jobs through investment. In many countries, including our own, a major aim of development is to decrease unemployment and enhance job opportunities. In this context, livestock production cooperatives offer a viable approach to achieving both economic and social development while promoting social justice. As outlined in Article 44 of the Constitution, cooperatives operate across various economic sectors and are recognized as essential pillars of the national economic system. Consequently, livestock cooperatives can serve as a catalyst for rural economic development, significantly contributing to livestock, agricultural, and rural economies. However, numerous challenges hinder the development and success of livestock cooperatives in rural areas. Kerman Province with its considerable economic reliance on agriculture and animal husbandry highlights the vital role cooperatives play as a significant economic sector both locally and nationally. Given the extensive economic, social, political, administrative, cultural, managerial, and environmental challenges, prioritizing cooperatives is crucial for addressing economic issues effectively. This study aimed to identify and prioritize the factors that strengthened industrial and rural livestock cooperatives in Kerman Province.
 
Materials & Methods
This research was classified as applied research in terms of its objectives and it followed a descriptive-analytical and correlational approach. To gather information, both library studies and field surveys (via questionnaires) were conducted within the study area. The statistical population for this study comprised 47 units of industrial, semi-industrial, and rural livestock cooperatives in Kerman Province. Given the small size of this population, a census method was employed. The questionnaire consisted of 5 variables and 26 items, each corresponding to specific factors. The reliability of the questions was assessed using Cronbach's alpha method, resulting in a coefficient of 0.87.
The statistical methods and techniques employed for data analysis were facilitated by SPSS software as outlined below:

a) The Kolmogorov-Smirnov test was used to assess the normality of the data. b) Descriptive statistics were applied to prioritize the reinforcing variables for livestock cooperatives. c) The Friedman rank test was utilized to rank the factors that strengthened livestock cooperatives.

Based on the literature and preliminary surveys, 5 key factors were identified: (a) economic, (b) personality, (c) socio-cultural, (d) management, and (e) education.
 
Research Findings
In this study, the Kolmogorov-Smirnov test was employed to assess the normality of the data. The results indicated that the main variables did not follow a normal distribution as the significance levels for all variables were less than 0.05. Consequently, the hypothesis of normality was rejected, confirming that the data exhibited a non-normal distribution.
For the economic environment factors, access to government credits and facilities for cooperatives emerged as the most significant factor with a mean rank of 3.73. In contrast, long-term investment in cooperatives was deemed the least significant factor with a mean rank of 1.93. Thus, at a 99% confidence level, it could be stated that the factors related to the economic environment did not share identical ranks.
Regarding personality factors, motivation for producing livestock products was identified as the most significant factor with a mean rank of 3.70. Conversely, the degree of flexibility in work within cooperatives was the least significant personality factor with a mean rank of 3.03. Again, at a 99% confidence level, it could be concluded that the personality-related factors did not have identical ranks.
In terms of socio-cultural factors, the members’ belief in the philosophy of cooperation within livestock cooperatives was the most significant factor with a mean rank of 4.85. On the other hand, the attention given to members' opinions was the least significant socio-cultural factor with a mean rank of 2.72. At a 99% confidence level, it could be concluded that the indicators related to socio-cultural aspects did not share identical ranks.
For the management factors, the impact of the CEO's previous experience on achieving company goals stood out as the most significant factor with a mean rank of 4.98 within the management variable of livestock cooperatives in Kerman Province. In contrast, the influence of the CEO's and board members' responses to cooperative members was the least significant factor with a mean rank of 3.47. At a 99% confidence level, it could be concluded that the management-related factors did not share identical ranks.
Regarding training factors, access to training courses was identified as the most significant factor with a mean rank of 2.32 within the management variable of livestock cooperatives in Kerman Province. Conversely, the impact of CEO training on the organization was the least significant indicator with a mean rank of 1.82. Thus, at a 99% confidence level, it could be concluded that the training-related factors did not share identical ranks.
Based on the prioritization results of the factors that strengthened livestock cooperatives, the variable of management with a mean rank of 4.73 was deemed the most effective. In contrast, the variable of training with a mean rank of 1.00 was identified as the least effective factor among those strengthening livestock cooperatives. The findings from the Friedman test indicated that the prioritization of the factors (economic environment, personality, socio-cultural, management, training) did not exhibit the same rank or importance in the studied region.
 
Discussion of Results & Conclusion
The aim of this research was to examine the prioritization of factors that strengthened industrial and rural livestock cooperatives in Kerman Province. To achieve this objective, the Friedman method was employed. The positive aspects of the economic environment, personality, socio-cultural factors, management, and training identified in the study contribute significantly to enhancing the culture and diversifying livestock products.
The findings indicated that management played the most critical role in strengthening livestock cooperatives. Saksawang (1990) noted that effective management of individuals was essential for the success of cooperatives. Similarly, Adrian and Green (2001) emphasized the importance of managerial skills and the relationship between members and managers in reinforcing cooperative structures. The economic environment identified as the second most significant factor greatly influenced the success of cooperatives, particularly given their constraints regarding financial resources. A favorable economic environment—including macroeconomic conditions, monetary policy, and access to domestic and foreign financing for small and medium cooperatives—is vital for ensuring the success of livestock cooperatives (Suvittawat, 2019; Havierniková & Kordoš, 2019). Increased financial support from the government and financial institutions also plays a crucial role in the success of cooperatives. Nair and Malekato (2015) confirmed the impact of government policies and economic conditions on cooperative advancement, stating that government budgets and economic capacity can enhance cooperatives' ability to alleviate poverty and create jobs within communities. Limited financial resources have been identified as a significant barrier to success as noted by Lal (2018), who highlighted that insufficient funding obstructs the effectiveness of cooperatives.
The third significant factor was the cultural and social aspect, which played a crucial role in strengthening livestock cooperatives. Key elements, such as members' attitudes towards cooperatives, communication and participation among members, and social trust were vital for reinforcing these organizations. Osterberg and Nielson (2009) confirmed that members' long-term commitment to teamwork, their dedication to the cooperative, and the mutual respect and trust between members and managers all contribute to the strength of cooperatives.
Based on the findings of this study, the following recommendations can be made:

Keywords

Main Subjects

Full Text

مقدمه

تعاونی‌ها نقش برجسته‌ای در بخش کشاورزی و ارتقای اقتصاد روستایی (در کشورهای توسعه‌یافته یا در‌حال توسعه) دارند. تعاونی‌ها از‌لحاظ تاریخی، ابزار اصلی نهادی و سازمانی بوده‌اند که با آن کشاورزان مستقل قادر به مقاومت در‌برابر قدرت بازار خرده‌فروشان محلی و فراملی بوده‌اند. همچنین، آنها با اجازه‌دادن به تولیدکنندگان برای ادغام بیشتر یا همه فرآیندهای پردازش و بازاریابی در یک یا چند مرحله زنجیره تأمین را کوتاه می‌کنند؛ بنابراین امکان صرفه‌جویی چشمگیری در هزینه‌های مبادله و سایر واسطه‌ها فراهم می‌شود (Tortia et al., 2013). تعاونی‌های کشاورزی نقش مهمی در حمایت از تولیدکنندگان خرده مالک و گروه‌های به حاشیه رانده‌شده مانند جوانان و زنان دارند. آنها اعضای خود را از‌نظر اقتصادی و اجتماعی توانمند و با مدل‌های تجاری که در‌برابر شوک‌های اقتصادی و زیست‌محیطی مقاوم هستند، اشتغال پایدار روستایی را ایجاد می‌کنند (Fao, 2013). آنها فرصت‌ها و طیف وسیعی از خدمات را به تولیدکنندگان کوچک کشاورزی ارائه می‌کنند؛ از‌جمله: دسترسی بهتر به بازارها، اطلاعات، ارتباطات، فناوری‌ها، اعتبار، آموزش و انبارها. همچنین، تعاونی‌های کشاورزی به‌عنوان یک نهاد جمعی به کشاورزان کوچک کمک می‌کنند تا به‌طور مشترک و یکپارچه با طرف‌های دیگر (خریداران محصولات، تولیدکنندگان نهاده‌های کشاورزی یا شرکت‌هایی که کشاورزی قراردادی را ارائه می‌دهند) مذاکره کننده؛ برای مثال، تعاونی‌های کشاورزی می‌توانند به خرده‌مالکان کمک کنند تا در تأمین ورودی و بازاریابی خروجی به صرفه‌جویی در مقیاس دست یابند؛ بنابراین هزینه‌های تولید آنها را کاهش می‌دهند و قدرت چانه‌زنی آنها را در بازار بهبود می‌بخشند (Rondot & Marie-Helene, 2001). نظریه‌های کلاسیک و نئوکلاسیک بر مزایای مستقیم و غیرمستقیم تعاونی‌ها برای جامعه محلی تأکید می‌کنند (Gertler, 2004; Banerjee et al., 1994; Spear, 2000). تعاونی‌ها برخلاف شرکت‌های تجاری در خدمت هدف‌های اجتماعی و زیست‌محیطی و مالی هستند (Bernard et al., 2013). بنابراین استدلال می‌شود که ACها به‌طور بی‌نظیری بر معیشت خانوارهای فقیر، کشاورزان خرده‌مالک و جوامعی تأثیر می‌گذارد که به سیستم‌های کشاورزی سنتی با فناوری ضعیف، سرمایه کم، مؤسسه‌های ضعیف و زیرساخت‌های ضعیف وابسته هستند (The International Co-operative Alliance & The International Labour Organization, 2014). زیرا آنها ظرفیت افزایش تولید کشاورزی، درآمد، رفاه، امنیت غذایی و بهبود خدمات را با کمترین هزینه ممکن از‌طریق افزایش هم‌افزایی و صرفه‌جویی در‌مقیاس دارند (Zeweld et al., 2015). با این حال، باوجود مزایای بالقوه‌ای که تعاونی‌ها برای جوامع روستایی فقیر دارند (برای مثال، افزایش قدرت چانه‌زنی خرده‌مالکان در بازارهای ناقص، تسهیل دسترسی به بازارهای جدید، اجازه‌دادن به جوامع برای به اشتراک گذاشتن ریسک به‌طور جمعی) (میکانیکی و همکاران، 1393، ص. 107)، مشخص نیست که آیا آنها می‌توانند افراد فقیر را خارج کنند یا خیر (Bernard et al., 2013). مطالعات نشان داده است که خانوارهای فقیر کمتر در تعاونی‌ها شرکت می‌کنند و در بیشتر موارد، تعاونی‌ها در مناطقی قرار دارند که دسترسی به بازارها بهتر از حد متوسط است (Bernard et al., 2013). در‌واقع، این نشان می‌دهد که تعاونی‌ها تمایل به حمایت از خانوارهای با رفاه بهتر دارند؛ یعنی آنهایی که تحصیلات بیشتری دارند و زمین بیشتری دارند (Adjin et al., 2020; Francesconi & Heerink, 2011). هدف تمامی کشورهای در‌حال توسعه دستیابی به اشتغال، رفاه اجتماعی و توسعه پایدار برای برطرف‌کردن فقر و بیکاری و نیل به سعادت انسانی آن جوامع است؛ از این رو دولت‌ها با توجه به شرایط زمانی و مکانی موجود نظریه‌ها و الگوهای مختلفی از رشد و توسعه را در دستور کار خود قرار می‌دهند؛ بنابراین بسط و توسعه اشتغال مولد و کاهش بیکاری یکی از هدف‌های مهم تعاونی‌هاست؛ زیرا تعاونی‌ها با سرمایه‌گذاری موجب ایجاد اشتغال مولد می‌شوند. یکی از هدف‌های کلان توسعه در اغلب کشورها و ازجمله کشور ما کاهش بیکاری و توسعه فعالیت‌های شغلی است. در این راستا، تعاونی‌های تولید دامداری رهیافتی مناسب برای دستیابی به توسعه اقتصادی و اجتماعی و نیز تحقق عدالت اجتماعی هستند. طبق اصل 44 قانون اساسی تعاونی در‌بین بخش‌های مختلف اقتصادی به‌عنوان یکی از ارکان مهم نظام اقتصادی کشور به فعالیت در بخش‌های مختلف اقتصادی می‌پردازد؛ بنابراین تعاونی دامداری می‌تواند به ابزاری برای ایجاد انگیزه در توسعه اقتصاد روستایی تبدیل شود و به طبع در توسعه اقتصاد دامداری، کشاورزی و روستایی نقش بسزایی داشته باشد. با این اوصاف، مسئله اینجاست که محدودیت‌های متنوع و متعدّدی در راستای توسعه و موفقیت شرکت‌های تعاونی دامداری در روستا وجود دارد. استان کرمان به‌لحاظ اقتصادی وابستگی زیادی به کشاورزی و دامداری دارد. در این راستا، تعاونی‌ها به‌عنوان یک بخش مهم اقتصادی منطقه و کشور نقش مهمی در توسعه اقتصادی منطقه دارند که به‌دلیل گستردگی مشکلات اقتصادی و اجتماعی، سیاسی و اداری، فرهنگی، مدیریتی و محیطی اقتصادی توجه به تعاونی‌ها به‌عنوان راهکار کلیدی در حل معضلات اقتصادی اهمیت بسزایی دارد؛ بنابراین محققان در پژوهش حاضر به اولویت‌بندی عوامل تقویت‌کننده تعاونی‌های دامداری صنعتی و روستایی در استان کرمان پرداخته‌اند.

 

مبانی نظری پژوهش

استقرار تعاون با تشکیل و توسعه تدریجی شرکت‌ها و اتحادیه‌های تعاونی صورت می‌گیرد. شرکت تعاونی، سازمانی متشکل از افرادی است که برای بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا و وصول به هدف مشترک و رفع نیازمندی‌های آنان با کار و کوشش جمعی، همکاری و اشتراک مساعی همگان و با رعایت اصول آزادی و تساوی حقوق و رأی تشکیل می‌شود. شرکت تعاونی برخلاف شرکت سهامی سازمانی است که افراد آن موقعیتی یکسان و برابر دارند و در تصمیم‌گیری‌ها سهیم‌اند. امتیاز شرکت‌های تعاونی بر شرکت‌های سهامی آن نیست که شرکت‌های تجاری به‌شیوه استبدادی و تعاونی‌ها به‌شیوه آزادی اداره می‌شوند، بلکه اصل تعاون در این است که کنترل اداره امور شرکت در مؤسسه‌های تجاری محدود به صاحبان سرمایه بوده و مؤسسه‌های تعاونی در دست کلیه اعضاست. صاحب سهم در شرکت‌های تعاونی صرف نظر از تعداد سهامی که دارد، فقط یک رأی دارد؛ در‌حالی که صاحب سهم در شرکت‌های غیرتعاونی برحساب مقدار سهام و نوع آن ممکن است صاحب چندین رأی باشد. نتیجه مهمی که از این روش حاصل می‌شود، آن است که در شرکت تعاونی یک فرد یا یک گروه کوچک به هیچ وجه نمی‌تواند بر‌مبنای تعداد سهامی که در اختیار دارد، کارهای شرکت را قبضه کند و کنترل آن را به دست گیرد (حسن‌زاده و همکاران، 2023).

تعاونی را می‌توان به‌عنوان انجمن خودمختار افراد ملحق‌شده معرفی کرد که افراد به‌صورت داوطلبانه برای ارضای نیازها و خواسته‌های مشترک اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود با شرکت مشترک و تحت کنترل دموکراتیک دورهم جمع می‌شوند و به فعالیت می‌پردازند. وقتی یک تعاونی موفق می‌شود، فقط اعضای آن نیستند که سود می‌برند، منافع حاصل از فعالیت تعاونی به‌صورت موج‌وار به بخش‌های دیگر جامعه نیز می‌رسد؛ حتی به کسانی که عضو تعاونی نیستند. این تأثیر غیرمستقیم از دو جنبه اصلی اتفاق می‌افتد: 1- تحرک اقتصادی: موفقیت تعاونی‌ها باعث افزایش درآمد و در‌نهایت، این افزایش درآمد برای جامعه خرج و منجر به افزایش اشتغال و توسعۀ زیر‌ساخت‌ها می‌شود؛ 2- توسعه‌های اجتماعی: تعاونی‌ها بر‌اساس همکاری و همبستگی بنا شده‌اند؛ بنابراین این روحیۀ همکاری فقط در داخل تعاونی نمی‌ماند و می‌تواند به بهبود روابط اجتماعی بین افراد جامعه نیز کمک کند. مردم یاد می‌گیرند برای حل مشکلات مشترک با‌هم کار کنند. همچنین، برخی تعاونی‌ها علاوه‌بر فعالیت‌های اقتصادی ممکن است در ارائۀ خدمات اجتماعی مانند دسترسی به آب آشامیدنی سالم، برق یا حتی ساخت مدرسه و درمانگاه در جوامع روستایی مشارکت کنند. این خدمات زندگی همه ساکنان منطقه را بهبود می‌بخشد (عارفی و همکاران، 1402).  The International Co-operative Alliance & The International Labour Organization (2008) تعاونی کشاورزی را شکل رسمی اقدام جمعی کشاورزان برای بازاریابی و فرآوری محصولات کشاورزی و یا خرید و تولید نهاده‌های کشاورزی تعریف می‌کند. هدف آنها افزایش تولید و درآمد اعضا با کمک به آنها برای دسترسی بهتر و پیوند به بازارهای ورودی و خروجی کشاورزی، تخصص در تولید، ارائه خدمات، تولید یا بازاریابی و یا همه آنهاست (Ogiamien et al., 2023). همچنین، بولند توضیح داد که تعاونی کشاورزی گرد هم آمدن کشاورزان است تا منابع خود را با‌هم تجمیع و از‌نظر تولید، بازاریابی و فروش به یکدیگر کمک کنند. تعاونی کشاورزی کشاورزان را قادر می‌کند تا کیفیت محصولات و خدمات را بهبود بخشند و ریسک را کاهش دهند. همچنین، تعاونی‌ها اعضای خود را از‌نظر اقتصادی و اجتماعی توانمند می‌کنند. این توانمندسازی با بهبود مشارکت آنها در فرآیندهای تصمیم‌گیری اتفاق می‌افتد. این امر به سهم خود فرصت‌های شغلی روستایی اضافی را ایجاد و از اقتصاد روستایی حمایت می‌کند و کشاورزان را قادر می‌‌کند تا در‌برابر شوک‌های اقتصادی و زیست‌محیطی مقاوم‌تر شوند (Boland, 2019). اولسون نظریۀ کنش جمعی را مطرح می‌کند و توضیح می‌دهد که چرا افراد برای حل مشکلات اجتماعی با تغییر تمرکز خود از منافع خود به منافع گروه با سایر اعضای همان گروه همکاری می‌کنند. بر‌ اساس این تئوری، مشوّق‌ها و هزینه‌هایی که باید هر‌یک از اعضای یک گروه (در یک محیط تعاونی) متحمل شود، بر رفتار آن فرد تأثیر می‌گذارد. اگرچه هدف‌های مشترک و هزینه‌های مبادله درعمل، همیشه برای سازماندهی تعاونی‌ها ضروری است، تئوری ادعا می‌کند که این عوامل به‌تنهایی نمی‌تواند موفقیت کنش جمعی را به‌طور کامل، تعیین کند؛ زیرا افراد به‌طور طبیعی منافع و هزینه‌های پیوستن به یک گروه را متعادل می‌کنند؛ بنابراین این نظریه استدلال می‌کند که موفقیت یک سازمان (یک تعاونی) تا حد زیادی به ظرفیت آن برای برآورده‌کردن منافع اعضایش و به حداقل رساندن و یا تنظیم مشکل کسانی که به‌دنبال منفعت رایگان هستند، (این اغلب از اندازه روزافزون اعضا ناشی می‌شود) بستگی دارد (Olson, 1965). کشاورزانی که تصمیم گرفتند به تعاونی‌ها بپیوندند می‌توانند از طیف وسیعی از خدمات ارائه‌شده تعاونی‌ها از‌جمله دسترسی به نهاده‌های مهم کشاورزی، بازارها، اطلاعات و امکانات آموزشی بهره‌مند شوند. محصول بهتر: تعاونی‌ها می‌توانند با ارائه آموزش، دسترسی به بذر و کود مرغوب و مشاوره فنی به بهبود کیفیت و کمیّت محصولات کشاورزان کمک کنند. بازار بهتر: کشاورز برای دسترسی به بازارهای وسیع‌تر با قیمت‌های منصفانه‌تر و قدرت چانه‌زنی بیشتر به‌تنهایی قادر به دستیابی به آنها نیست. فناوری بهتر: تعاونی‌ها می‌توانند به معرفی و دسترسی کشاورزان به فناوری‌های نوین کشاورزی (ماشین‌آلات پیشرفته، سیستم‌های آبیاری نوین یا روش‌های کشت جدید) کمک کنند که بهره‌وری را افزایش می‌دهد. فرآیندهای تصمیم‌گیری: این به‌معنای مشارکت کشاورزان در تصمیم‌گیری‌های مربوط به تولید، بازاریابی و سایر امور تعاونی است که به آنها قدرت و کنترل بیشتری بر فعالیت‌های خود می‌دهد. این مشارکت دموکراتیک حس مالکیت و مسئولیت‌پذیری را نیز تقویت می‌کند. مالکیت امکانات مشترک: اشاره به این دارد که کشاورزان (به‌عنوان اعضای تعاونی) به‌طور مشترک مالک و استفاده‌کننده از امکاناتی مانند انبارها، سردخانه‌ها، ماشین‌آلات بزرگ کشاورزی یا مراکز فرآوری هستند که خرید آنها به‌صورت فردی برای هر کشاورز ممکن نیست. مکانیسم‌های نشر ریسک: تعاونی‌ها با ایجاد صندوق‌های حمایتی به بیمه‌های گروه یا تنوع‌بخشی در فعالیت‌ها کمک می‌کنند تا ریسک‌های ناشی از خشکسالی، نوسان‌های قیمت یا آفات بین اعضا توزیع شود و بار آن به‌طور کامل بر دوش یک کشاورز خاص نیفتد (Ahmed & Mesfin, 2017). این خدمات به سهم خود می‌تواند هزینه‌های مبادله را کاهش دهد، صرفه‌جویی در‌مقیاس و کارایی فنی را افزایش دهد و رفتار تجاری‌سازی کشاورزان کوچک را بهبود بخشد (Abate et al., 2014). این خدمات در‌نهایت، تولید و بهره‌وری کشاورزی کشاورزان، درآمد و سود مزرعه، امنیت غذایی و دارایی‌ها را افزایش می‌دهند (Assefa, 2013; Debela et al., 2018).

 

پیشینۀ پژوهش

اگیامین و همکاران پژوهشی با عنوان «تعاونی کشاورزی و کاهش فقر روستایی در‌‌بین اعضا در ایالت اکیتی نیجریه» انجام دادند. نتایج نشان داد که هر‌چه بازاریابی تعاونی قوی‌تر، دسترسی به اعتبار تعاونی بیشتر و عرضه نهاده‌های کشاورزی ِتعاونی بهتر باشد، سطح فقر در‌میان اعضا کمتر است (Ogiamien et al., 2023).

کینده پژوهشی با عنوان «تعاونی‌های کشاورزی و پذیرش فناوری‌های بهبود‌یافته د‌میان کشاورزان خرده‌پا در سیستم‌های کشاورزی مبتنی بر کاکائو در جنوب غربی نیجریه» انجام داد. نتایج نشان داد که متوسط سطح پذیرش فناوری‌های بهبود‌یافته در منطقه مطالعه‌شده 37 درصد برآورد شد. همچنین، مشاهده شد که جنسیت، اندازه خانوار، اندازه مزرعه، نیروی کار استخدامی، بازدیدهای ترویجی و عضویت در تعاونی کشاورزی به‌طور چشمگیری بر احتمال و شدت پذیرش فناوری‌های بهبود‌یافته در سیستم کشاورزی مبتنی بر کاکائو تأثیر می‌گذارد (Kehinde, 2021).

دونگ پژوهشی با عنوان «تحلیل مدل لوجیت چندجمله‌ای از مشارکت کشاورزان در تعاونی‌های کشاورزی: شواهدی از ویتنام» انجام داد. نتاج نشان داد که کشاورزان زمانی که منابع مطلوب‌تری از‌جمله سطح تحصیلات عالی، اندازه زمین‌های کشاورزی، دسترسی به اعتبار، سرمایه اجتماعی، دسترسی به توسعه و محدودیت‌های بازار را داشته باشند، تمایل بیشتری به مشارکت در تعاونی‌های کشاورزی دارند. همچنین، کشاورزان تعاونی‌ها را به‌عنوان نهادهایی می‌دانند که می‌توانند به آنها کمک کنند تا خطر‌های تولید و بازاریابی را کاهش و در‌نهایت، شانس خود را برای گسترش عملیات تجاری خود افزایش دهند (Dung, 2020).

 میشرا و همکاران پژوهشی با عنوان «کشاورزی قراردادی تعاونی‌ها و اندازه مزرعه: مورد تولیدکنندگان گوجه‌فرنگی در نپال» انجام دادند. محققان در این مطالعه تعاونی‌ها، کشاورزی قراردادی و اندازه مزرعه تولیدکنندگان گوجه‌فرنگی در نپال را بررسی کردند. همچنین، محققان تأثیر کشاورزی قراردادی (CF) را با تعاونی‌ها در گوجه‌فرنگی بر اشتغال و عملکرد اقتصادی خرده‌مالک‌ها در یک کشور در‌حال توسعه کم‌درآمد بررسی کردند. کشاورزی قراردادی بر اشتغال تأثیر منفی دارد؛ با این حال کشاورزی قراردادی با تعاونی‌ها تأثیر مثبت و معناداری بر سود و بازده دارد. مشاهده شد که مزرعه‌های کوچک (≤0.51 هکتار) با قرارداد، تمایل به افزایش سود و عملکرد در هکتار را دارد؛ با این حال مزارع بزرگ‌تر نیروی کار کمتری را نسبت به مساحت زمین (در هر هکتار) به کار می‌گیرند. این می‌تواند به معنای استفاده بیشتر از ماشین‌آلات یا بهره‌وری بالاتر در مزارع بزرگ باشد که نیاز به نیروی کار انسانی کمتری دارند (Mishra et al., 2018).

خسروجردی و همکاران (1401) پژوهشی با عنوان «بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی‌های عشایری استان فارس» انجام دادند. نتایج نشان داد که هارتباط میان سازه‌های اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی درون‌سازمانی و سازه‌های اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی، سیاست‌گذاری و آموزشی برون‌سازمانی با موفقیت تعاونی‌های عشایری مثبت و معنادار بود. علاوه بر این، از‌میان عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی‌های عشایری عوامل اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، مدیریتی و آموزشی درون‌سازمانی به‌ترتیب بیشترین سهم را و در‌مقابل، عوامل اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و سیاست‌گذاری برون‌سازمانی سهم اندکی را در موفقیت تعاونی‌های مزبور داشتند.

زینلی و همکاران (1399) پژوهشی با عنوان «عوامل مؤثر بر توسعه تعاونی‌های دامداری روستایی در شهرستان اسلام‌آباد غرب» انجام دادند. نتایج نشان داد که این شرکت‌ها در حال حاضر فعالیت بسیار کمی در راستای رفع و حل مشکلات دامداران دارند و از هدف‌های اصلی خود که کمک به اعضاست، فاصله زیادی گرفته‌اند و نتوانسته‌اند رضایت و اعتماد اعضا را برای همکاری و مشارکت لازم جلب کنند. هرچند بیشتر پاسخ‌دهندگان اظهار داشته‌اند که این تعاونی‌ها در مناطق روستایی لازم است، به‌لحاظ خدماتی همچون تأمین خوراک دام و نهاده‌های لازم دامداران و نیز درباره اعتبار‌ها و تسهیلات لازم برای هدایت سرمایه‌گذاری‌ها در تولید فراورده‌های دامی اعضا بسیار ضعیف عمل کرده‌اند که بخش‌های اقتصادی و سیاسی و اداری با بیشترین ضریب و بخش اجتماعی و فرهنگی با پایین‌ترین ضریب نشان‌دهنده آنست که اعضا رضایت چندانی از برنامه‌های شرکت‌های تعاونی روستایی دامداران ندارند.

میکانیکی و همکاران (1393) پژوهشی با عنوان «بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی فعالیت در شرکت‌های تعاونی دامداری بر خانوارهای عضو: مطالعه موردی: بخش سرولایت شهرستان نیشابور» انجام دادند. نتایج این مطالعه نشان داد که عضویت در تعاونی‌های دامداری در ایجاد اشتغال، افزایش درآمد، بهبود وضعیت اجتماعی و رفاهی روستاییان تأثیری نداشته و در این منطقه باعث توسعه روستایی نشده است.

مجردی و همکاران (1392) پژوهشی با عنوان «بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی‌های دامپروری در شهرستان خدابنده» انجام دادند. نتایج نشانن داد که عوامل تأثیرگذار بر موفقیت تعاونی‌ها در قالب 8 عامل هماهنگی-آموزشی، حرفه‌ای، اقتصادی، حمایتی، سازمانی، اجتماعی، ارتباطی و رسانه‌ای و بازاریابی قابل تفکیک است. این عوامل درمجموع 33/68 درصد از تغییرات واریانس متغیر موفقیت تعاونی‌ها را تبیین می‌کند.

سلیم‌زاده و همکاران (1391) پژوهشی با عنوان «عوامل مؤثر بر موفقیت شرکت‌های تعاونی دامپروری: مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی» انجام دادند. نتایج نشان داد که سطح تحصیلات و تجربه، مدیریت و منابع مالی، ساختار سازمانی و کارکرد اعضا مهم‌ترین عامل‌ها در موفقیت این شرکت‌ها بوده است؛ به‌گونه‌ای که نزدیک به 89 % از واریانس تبیین شده است. از‌طرفی، کمبود تخصص و آگاهی، ضعف ساختاری و سرمایه اجتماعی- مالی، مسئولیت‌پذیر‌نبودن و همکاری مهم‌ترین عامل‌ها در موفق‌نبودن این شرکت‌ها بوده است؛ به‌گونه‌ای نزدیک به84% از واریانس تبیین شده است.

از بررسی مطالعات گذشته نظیر موارد ذکر‌شده می‌توان دریافت که عوامل اثرگذار بر موفقیت و ایجاد تحول در شرکت‌های تعاونی دامداری تابع شرایط فراناحیه‌ای (اعم از قوانین و رویکردهای کلان حاکم بر سرزمین) و ویژگی‌‌های ناحیه استقرار تعاونی‌ها (اعم خصوصیات نیروی انسانی و غیره) است. در استان کرمان این عوامل تاکنون بررسی نشده است و این خود می‌تواند یک شکاف علمی و راهبردی برای توسعه شرکت‌های تعاونی دامداری در کشور باشد؛ بنابراین پژوهش حاضر کارکردی علمی و راهبردی برای مدیریت و برنامه‌ریزی سرزمین دارد.

 

روش‌شناسی پژوهش

پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی بوده و از‌نظر ماهیـت و روش توصیفی- تحلیلی و همبستگی است. در این مطالعه برای جمع‌آوری اطلاعات از مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی (پرسشنامه) در محدوده مطالعه‌‌شده استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل 47 واحد شرکت تعاونی دامداری‌های صنعتی، نیمه‌صنعتی و روستایی در استان کرمان است که به‌دلیل جامعه کم از روش تمام شمارشی استفاده شد. پرسشنامه مدنظر 5 متغیر و 26 گویه دارد که در جدول (1) هویت گویه‌های مربوط به هرعامل آورده شده است. پایایی سؤال‌ها با استفاده از روش آلفای کرونباخ 87/0 به دست آمده است. به‌طور کلی، روش‌ها و فن‌های آماری که در این مطالعه برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها استفاده‌شده نرم‌افزار SPSS که به شرح زیر است:

الف) استفاده از آزمون کولموگروف -اسمیرنوف برای بررسی وضعیت نرمال‌بودن داده‌ها؛

ب) استفاده از تحلیل آمار توصیفی برای اولویت‌بندی متغیرهای تقویت‌کننده تعاونی‌های دامداران؛

ج) استفاده از آزمون رتبه ای فریدمن برای اولویت‌بندی عوامل تقویت‌کننده تعاونی‌های دامداران.

در این بخش 5 عامل بر‌اساس پیشینه پژوهش و پیش‌نظرسنجی شناسایی شد که عبارت است از: اقتصادی، شخصیت، فرهنگی- اجتماعی، مدیریت، آموزش.

 

 

جدول 1: عامل‌ها و معیارهای آنها

Table 1: Factors and their criteria

معیار

عامل

میزان ارتباط مناسب بین تولید و بازاریابی

محیط اقتصادی

میزان مشارکت اقتصادی اعضا در تعاونی‌ها

میزان مناسب بازاریابی محصولات کشاورزی

میزان بهره‌مندی از اعتبار‌ها و تسهیلات دولتی برای تعاونی‌ها

اهمیت سرمایه‌گذاری بلندمدت در تعاونی‌ها

میزان علاقه به تولید محصولات

شخصیت

میزان انعطاف‌پذیری در کار

توانایی اعضا در ریسک‌پذیری کمک به تعاونی

انگیزه فعالیت در تولید محصولات دامی

میزان ابتکار و نوآوری اعضای شرکت تعاونی

میزان آشنایی اعضا با اصول تعاون

فرهنگی - اجتماعی

میزان مشارکت فعّال اعضا در تعاونی‌ها

میزان توجه به نظر‌های اعضا در تعاونی‌های دامداری

میزان اعتقاد اعضا به فلسفه تعاون در تعاونی دامداری

سطح همکاری بین اعضا

میزان ارتباط با سایر تعاونی‌ها

تأثیر پاسخ مدیر‌عامل و اعضای هیئت‌مدیره به اعضای تعاونی

مدیریت

سطح اختیار‌های مدیرعامل در شرکت

میزان ارتباط با سایر تعاونی‌ها

تأثیر پاسخ مدیر عامل و اعضای هیئت‌مدیره به اعضای تعاونی

سطح اختیار‌های مدیرعامل در شرکت

تأثیر مهارت و تخصص مدیرعامل و اعضای هیئت‌مدیره در شرکت

تأثیر تجربه قبلی مدیرعامل در پیشبرد هدف‌های شرکت

میزان بهره‌مندی از دوره‌های آموزشی

آموزش

تاثیر آموزش مدیر‌عامل در شرکت

اطلاعات درباره فناوری و نوآوری جدید

منبع: پیشینۀ پژوهش و پیش‌نظر‌سنجی

 

یافته‌های پژوهش و تجزیه‌و‌تحلیل

ویژگی‌های جمعیت‌شناسی آزمودنی‌ها به‌لحاظ متغیر سن در حدود 43 درصد پاسخ‌دهندگان در رده سنی 40 تا 50 قرار دارند و به‌لحاظ تحصیلات 59 درصد از آنان مدرک لیسانس و فوق لیسانس دارند. با توجه به جدول (2) میانگین مدیریت برابر با 28/4 بیشترین و کمترین میانگین به‌ترتیب مربوط به شاخص آموزش 08/4 و شاخص محیط اقتصادی 18/4 بوده است.

جدول 2: آمار توصیفی عوامل مؤثر بر تقویت دامداری

Table 2: Descriptive statistics of factors affecting livestock strengthening

مد

میانه

انحراف معیار

میانگین

عوامل

4

13/4

37/0

18/4

محیط اقتصادی

26/4

26/4

28/0

25/4

شخصیت

4

15/4

37/0

19/4

فرهنگی- اجتماعی

4

11/4

35/0

28/4

مدیریت

4

05/4

33/0

08/4

اموزش

منبع: یافته‌های پژوهش

 

در پژوهش حاضر برای انجام‌دادن آزمون نرمالیتی از روش کولموگروف-اسمیرنوف استفاده شد. در این مطالعه با توجه به داده‌های عددی متغیرهای اصلی پژوهش توزیع نرمال نداشت و در تمامی متغیرها مقدار سطح معناداری محاسبه‌شده از مقدار 05/0 کوچک‌تر است؛ بنابراین فرضیه نرمال‌بودن داده‌ها تأیید نشده است و داده‌ها از توزیع غیرنرمال پیروی کردند (جدول3).

 

جدول 3: نتایج مربوط به آزمون نرمالیتی متغیرهای پژوهش

Table 3: Results of the normality test of research variables

کولموگروف -اسمیرنوف

سطح معناداری

تعداد

آماره آزمون

متغیرهای پژوهش

000/0

47

125/0

محیط اقتصادی

000/0

47

101/0

شخصیت

003/0

47

083/0

فرهنگی-اجتماعی

000/0

47

145/0

مدیریت

000/0

47

127/0

اموزش

منبع: یافته‌های پژوهش

 

بعد از آزمون نرمالیتی به اولویت‌بندی عوامل تقویت‌کننده تعاونی‌های دامداری با روش فریدمن پرداخته شد؛ اما قبل از آن برای هر‌یک از این عوامل اصلی فاکتورهای ریزتر و جزئی‌تر مربوط به آن عامل اولویت‌بندی شد که نتایج در جدول 4 نشان داده شده است.

 

جدول 4: اولویت‌بندی هر‌یک از فاکتورهای محیط اقتصادی با آزمون فریدمن

Table 4: Prioritization of each economic environment factor using the Friedman test

رتبه

میانگین رتبه

فاکتورهای محیط اقتصادی

1

73/3

میزان بهره‌مندی از اعتبار‌ها و تسهیلات دولتی برای تعاونی‌ها

2

55/3

میزان مناسب بازاریابی محصولات کشاورزی

3

97/2

میزان ارتباط مناسب بین تولید و بازاریابی

4

82/2

میزان مشارکت اقتصادی اعضا در تعاونی‌ها

5

93/1

اهمیت سرمایه‌گذاری بلندمدت در تعاونی‌ها

4

X2=78/33

000/0 Sig=

منبع: یافته‌های پژوهش

همان‌طور که در جدول(4) مشاهده می‌شود، میانگین رتبه‌ای فاکتورهای محیط اقتصادی، نقش میزان بهره‌مندی از اعتبار‌ها و تسهیلات دولتی برای تعاونی‌ها با میانگین رتبه‌ای 73/3 بیشترین و مؤثرترین فاکتور مهم در محیط اقتصادی تعاونی‌های دامداران استان کرمان و اهمیت سرمایه‌گذاری بلندمدت در تعاونی‌ها با میانگین رتبه‌ای93/1 کمترین فاکتور مهم در محیط اقتصادی تعاونی‌های دامداران استان کرمان را دارد. با توجه به جدول(3) می‌توان گفت که در‌سطح اطمینان 99 درصد فاکتورهای مرتبط با محیط اقتصادی رتبه‌های یکسانی ندارد.

 

جدول5: اولویت‌بندی هر‌یک از فاکتورهای شخصیت با آزمون فریدمن

Table 5: Prioritization of each personality factor using the Friedman test

رتبه

میانگین رتبه

فاکتورهای شخصیت

1

70/3

انگیزۀ فعالیت در تولید محصولات دامی

2

53/2

میزان ابتکار و نوآوری اعضای شرکت تعاونی

3

48/3

میزان علاقه به تولید محصولات

4

25/3

توانایی اعضا در ریسک‌پذیری کمک به تعاونی

5

03/3

میزان انعطاف‌پذیری در کار

4

X2=54/21

000/0 Sig=

منبع: یافته‌های پژوهش

 

همان‌طور که در جدول(5) مشاهده می‌شود، میانگین رتبه‌ای فاکتورهای شخصیت، نقش انگیزه فعالیت در تولید محصولات دامی با میانگین رتبه‌ای70/3 بیشترین و مؤثرترین فاکتور مهم در متغیر شخصیت در تعاونی‌های دامداران استان کرمان و میزان انعطاف‌پذیری در کار تعاونی‌ها با میانگین رتبه‌ای03/3  کمترین فاکتور در‌بین فاکتورهای شخصیت است. با توجه به جدول(5) می‌توان گفت که در‌سطح اطمینان 99درصد فاکتورهای مرتبط با شخصیت رتبه‌های یکسانی ندارد.

 

جدول6: اولویت‌بندی هر‌یک از فاکتورهای فرهنگی-اجتماعی با آزمون فریدمن

Table 6: Prioritization of each socio-cultural factor using the Friedman test

رتبه

میانگین رتبه

فاکتورهای فرهنگی- اجتماعی

1

85/4

میزان اعتقاد اعضا به فلسفه تعاون در تعاونی دامداری

2

83/3

میزان ارتباط با سایر تعاونی‌ها

3

73/3

سطح همکاری بین اعضا

4

42/3

میزان مشارکت فعّال اعضا در تعاونی‌ها

5

95/2

میزان آشنایی اعضا با اصول تعاون

6

72/2

میزان توجه به نظر‌های اعضا در تعاونی‌های دامداری

5

X2=48/27

000/0 Sig=

منبع: یافته‌های پژوهش

 

 

همان‌طور که در جدول(6) مشاهده می‌‌شود، میانگین رتبه‌ای فاکتورهای فرهنگی-اجتماعی، نقش میزان اعتقاد اعضا به فلسفه تعاون در تعاونی دامداری با میانگین رتبه‌ای 85/4 بیشترین و مؤثرترین فاکتور مهم در متغیر فرهنگی-اجتماعی در تعاونی‌های دامداران استان کرمان و میزان توجه به نظر‌های اعضا در تعاونی‌های دامداری با میانگین رتبه‌ای 72/2  کمترین فاکتور را در‌بین فاکتورهای فرهنگی-اجتماعی دارد؛ بنابراین می‌توان گفت که در‌سطح اطمینان 99درصد شاخص‌های مرتبط با فرهنگی-اجتماعی رتبه‌های یکسانی ندارد.

 

جدول7: اولویت‌بندی هر‌یک از فاکتورهای مدیریت با آزمون فریدمن

Table 7: Prioritization of each management factor using the Friedman test

رتبه

میانگین رتبه

فاکتورهای مدیریت

1

98/4

تأثیر تجربه قبلی مدیرعامل در پیشبرد هدف‌های شرکت

2

65/4

تأثیر مهارت و تخصص مدیرعامل و اعضای هیئت‌مدیره در شرکت

3

90/3

سطح اختیار‌های مدیرعامل در شرکت

4

70/3

میزان ارتباط با سایر تعاونی‌ها

5

68/3

تأثیر پاسخ مدیر‌عامل و اعضای هیئت‌مدیره به اعضای تعاونی

6

62/3

سطح اختیار‌های مدیرعامل در شرکت

7

47/3

تأثیر پاسخ مدیر‌عامل و اعضای هیئت‌مدیره به اعضای تعاونی

6

X2=39/26

000/0 Sig=

منبع: یافته‌های پژوهش

 

همان‌طور که در جدول(7) مشاهده می‌شود، میانگین رتبه‌ای فاکتورهای مدیریت، نقش تأثیر تجربه قبلی مدیرعامل در پیشبرد هدف‌های شرکت با میانگین رتبه‌ای 98/4 بیشترین و مؤثرترین فاکتور مهم در متغیر مدیریت در تعاونی‌های دامداران استان کرمان و میزان تأثیر پاسخ مدیر‌عامل و اعضای هیئت‌مدیره به اعضای تعاونی با میانگین رتبه‌ای 47/3  کمترین فاکتور را در‌بین شاخص‌های مدیریت دارد؛ بنابراین می‌توان گفت که در‌سطح اطمینان 99درصد فاکتورهای مرتبط با مدیریت رتبه‌های یکسانی ندارد.

 

جدول 8: اولویت‌بندی هر‌یک از فاکتورهای آموزش با آزمون فریدمن

Table 8: Prioritization of each of the education factors using the Friedman test

رتبه

میانگین رتبه

فاکتورهای آموزش

1

32/2

میزان بهره‌مندی از دوره‌های آموزشی

2

87/1

اطلاعات دربارۀ فناوری و نوآوری جدید

3

82/1

تأثیر آموزش مدیر‌عامل در شرکت

2

40/8= X2

01/0 Sig=

منبع: یافته‌های پژوهش

 

همان‌طور که در جدول(8) مشاهده می‌شود، میانگین رتبه‌ای فاکتورهای مدیریت، نقش میزان بهره‌مندی از دوره‌های آموزشی با میانگین رتبه‌ای 32/2 بیشترین و مؤثرترین فاکتور مهم در متغیر مدیریت در تعاونی‌های دامداران استان کرمان و میزان تأثیر آموزش مدیر‌عامل در شرکت با میانگین رتبه‌ای 82/1کمترین شاخص را در‌بین فاکتورهای آموزش دارد. با توجه به جدول (8) می‌توان گفت که در‌سطح اطمینان 99درصد فاکتورهای مرتبط با آموزش رتبه‌های یکسانی ندارد.

 

جدول 9: اولویت‌بندی هر‌یک از عوامل اصلی تقویت تعاونی‌های دامداری با آزمون فریدمن

Table 9: Prioritization of each of the factors differentiating livestock cooperatives using the Friedman test

رتبه

میانگین رتبه

تقویت تعاونی‌های دامداری

1

73/4

مدیریت

2

50/3

محیط اقتصادی

2

50/3

فرهنگی-اجتماعی

3

27/2

شخصیت

4

00/1

آموزش

4

X2=97/97

000/0 Sig=

منبع: یافته‌های پژوهش

 

با توجه به نتایج اولویت‌بندی عوامل تقویت تعاونی‌های دامداری در جدول(9) از‌بین میانگین رتبه‌ای عوامل تقویت تعاونی‌های دامداری (متغیرهای محیط اقتصادی، شخصیت، فرهنگی-اجتماعی، مدیریت، آموزش) متغیر مدیریت با میانگین رتبه‌ای 73/4 مؤثرترین و متغیر آموزش با میانگین رتبه‌ای 00/1کم‌اثرترین عامل را در‌بین عوامل تقویت تعاونی‌های دامداری دارد. یافته‌های حاصل از آزمون فریدمن نشان داد که اولویت‌بندی عوامل تقویت تعاونی‌های دامداری (متغیرهای محیط اقتصادی، شخصیت، فرهنگی-اجتماعی، مدیریت، آموزش) در منطقه مطالعه‌شده رتبه و اهمیت یکسانی ندارد.

 

نتیجه‌گیری

پژوهش حاضر با هدف مطالعه و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر تقویت تعاونی‌های دامداری صنعتی و روستایی در استان کرمان انجام شده است. با توجه به اهمیت بخش کشاورزی و دامپروری در اقتصاد منطقه و نقش تعاونی‌ها به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر عملکرد و تقویت این نهادها اهمیت ویژه‌ای دارد. با توجه به نتایج پژوهش مشاهده شد که مدیریت بیشترین نقش را در تقویت تعاونی‌های دامداری دارد. سوسوانگ بیان کرد که مدیریت مناسب افراد عامل کلیدی در تقویت تعاونی‌ها است (Suskswang, 1990). آدرین و گرین نیز در پژوهش خود بیان کردند که توانایی مدیران و رابطه بین اعضا و مدیران در تقویت تعاونی‌ها اهمیت زیادی دارد (Adrian & Green, 2021). محیط اقتصادی به‌عنوان دومین عامل می‌تواند در موفقیت تعاونی‌ها نقش مؤثری داشته باشد؛ چون تعاونی‌ها با محدودیت منابع مالی روبه‌رو هستند. وجود یک محیط اقتصادی مناسب (شامل محیط اقتصاد کلان، سیاست پولی، دسترسی تعاونی‌های کوچک و متوسط به تأمین مالی داخلی و خارجی) نقش مهمی در شکل‌دهی و موفقیت تعاونی‌های دامداری ایفا می کند (Suvittawat, 2019; Havierniková & Kordoš, 2019). در کنار یک محیط اقتصادی مناسب دسترسی به منابع مالی و اعتبار‌های کافی نیز برای بقا و رشد تعاونی‌ها حیاتی است. همچنین، افزایش حمایت‌های مالی دولت و اعتبارات مؤسسه‌های مالی تأثیر فراوانی در موفقیت این تعاونی‌ها دارد. نایر و مولاکاتو در مطالعه خود نقش دولت و شرایط اقتصادی را در پیشرفت تعاونی‌ها تأیید کردند (Nair & Moolakkattu, 2015). بودجه دولت و توانایی اقتصادی دولت می‌تواند باعث افزایش توانایی تعاونی‌ها برای کاهش فقر و ایجاد اشتغال در جوامع شود. لال تزریق مالی محدود را تأیید و بیان کرد که تزریق مالی به‌عنوان موانعی برای موفقیت تعوانی‌هاست (Lal, 2018). سومین عامل مهم عامل فرهنگی و اجتماعی است که در تقویت تعاونی‌های دامداری نقش دارد؛ مانند نگرش اعضا به تعاونی، ارتباط و مشارکت اعضا و اعتماد اجتماعی که از مهم‌ترین عوامل تقویت تعاونی‌هاست. استربرگ و نیلسون تأیید کردند که تعهد اعضا به کار گروهی در بلندمدت، نگرش اعضا به تعهد تعاونی و احساس احترام و اعتماد متقابل بین اعضا و مدیران سبب تقویت تعاونی‌ها می‌شود (Österberg & Nilsson, 2009). در راستای نتایج پژوهش حاضر می‌توان گفت:

- درباره نقش محیط اقتصادی در تقویت تعاونی‌های دامداری می‌توان گفت از آنجا که کمبود منابع مالی و سخت‌گیری مؤسسه‌های مالی و بانک‌ها در پرداخت اعتبار‌ها از مشکلات تعاونی‌های دامداری است، پیشنهاد می‌شود که آیین‌نامه‌ها و شیوه‌نامه‌های دست‌و‌پا‌گیر بانکی برطرف شود تا برای تعاونی‌ها دسترسی آسان به اعتبار‌ها و تسهیلات بانکی فراهم شود.

- برضرورت توجه بیشتر و برنامه‌ریزی‌های مناسب‌تر برای ارتقای عوامل فرهنگی- اجتماعی همچون افزایش اعتقاد و باور اعضا به فلسفه تعاون برای روحیه همکاری بیشتر و افزایش مشارکت اعضا تأکید شود که این عوامل در گروه‌های هدف (در مدرسه‌ها با دانش‌آموزان، در دانشگاه‌ها با دانشجویان و دانش‌آموختگان، در جامعه به‌کمک اعضای تعاونی‌های تولیدی، افراد جویای‌کار و افراد داوطلب تأسیس تعاونی) باید جدی‌تر بررسی شود.

- از دیگـر مشـکلاتی کـه تعاونی‌ها دچار آن هستند، مدیریت ناکارآمد است. مهارت و تجربه مدیران تعاونی موجب شود تعاونی با مدیریتشان سرمایه بیشتری جذب کند و عملکرد مطلوب‌تری داشته باشد و از این طریق سبب تقویت تعاونی‌ها شود. همچنین، پیشـنهاد می‌شود که قبل از اعطای مجوز به فرد متقاضی و هیئت‌مدیره باید آنها کلاس‌های آموزشی را گذرانده باشند و بعد از اتمام کلاس‌ها آزمون کتبی گرفته شود تا افراد به مطالب در‌حوزه تعاونی‌ها اشراف لازم را داشته باشد

References

حسن‌زاده، کامبیز، چوبچیان، شهلا، کرمی دهکردی، اسماعیل، و مؤمن‌پور، یادگار (1402). نقش شرکت‌های تعاونی تولید روستایی در بهبود رفاه خانوارهای روستایی در شهرستان میاندوآب. فصلنامه تعاون و کشاورزی، 12(45)، 1-24. http://dx.doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.318707.1753
خسروجردی، مدینه، نوری‌پور، مهدی، و صالحی، سعید (1401). بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی‌های عشایری استان فارس. فصلنامۀ تعاون و کشاورزی، 11(44)، 109-129.
http://dx.doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.357008.1796
زینلی، علی اشرف، عزمی، آئیژ، و مرادی، امیدعلی (1399). عوامل مؤثر بر توسعه تعاونی‌های دامداری روستایی در شهرستان اسلام‌آباد غرب. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 9(۳۲)، 1-22.
 https://serd.khu.ac.ir/article-1-3539-fa.html
سلیم‌زاده، پریسا، کلانتری، خلیل، و مطیعی، ناصر (1391). عوامل مؤثر بر موفقیت شرکت‌های تعاونی دامپروری (مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی). تعاون و کشاورزی، 23(10)، 117-133.
https://ensani.ir/fa/tag/290884
عارفی، مرتضی، کیخا، عالمه، و قاسمی، محمد (1402). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توانمندسازی تعاونی‌ها. تعاون و کشاورزی، 12(45)، 134-147.
https://doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.378147.1814
مجردی، غلامرضا، شاهقلیان، زینب، و یعقوبی، جعفر (1392). بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی‌های دامپروری در شهرستان خدابنده. تعاون و کشاورزی، 5(313)، 103-127. https://ensani.ir/fa/article/465179
میکانیکی، جواد، میرحسینی، نجمه‌سادات، و فال سلیمان، محمود (1393). بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی فعالیت در شرکت‌های تعاونی دامداری بر خانوارهای عضو: مطالعه موردی: بخش سرولایت شهرستان نیشابور. برنامه‌ریزی فضایی، 4(4)، 105-128. https://sppl.ui.ac.ir/article_16018.html
 
References
Abate, G. T., Francesconi, G. N., & Getnet, K. (2014). Impact of agricultural cooperatives on smallholders’ technical efficiency: Empirical evidence from Ethiopia. Annals of Public & Cooperative Economics, 85(2), 257-286. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2225791
Adjin, K. C., Goundan, A., Henning, C. H. C. A., & Sarr, S. (2020). Estimating the impact of agricultural cooperatives in senegal: Propensity score matching and endogenous switching regression analysis (No WP2020-10). University of Kiel, Department of agricultural economics. http://hdl.handle.net/10419/235900
Adrian, J. L., & Green, T. W. (2001). agricultural cooperative managers and the business environment. Journal of Agribusiness, Agricultural Economics Association of Georgia, 19(1), 1-17.  http://dx.doi.org/10.22004/ag.econ.14685
Ahmed, M. H., & Mesfin, H. M. (2017). The impact of agricultural cooperatives membership on the well-being of smallholder farmers: Empirical evidence from eastern Ethiopia. Agricultural and Food Economics, 5(1), 6. https://doi.org/10.1186/s40100-017-0075-z
Arefi, M., Kikha A., & Ghasemi, M.O. (2023). Identification and prioritization of factors affecting the empowerment of cooperatives. Quarterly Journal of Cooperation and Agriculture, 12(45), 134-147. https://doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.378147.1814 [In Persian].
Assefa, B. (2013). Contribution of agricultural cooperatives to food security and rural development in Ethiopia: A case study of a cooperative at sire district arsi zone oromia national regional state. Indira gandhi national open university. http://hdl.handle.net/123456789/2942
Banerjee, A. V., Besley, T., & Guinnane, T. W. (1994). Thy neighbor’s keeper: The design of a credit cooperative with theory and a test. The Quarterly Journal of Economics, 109(2), 491–515. https://doi.org/10.2307/2118471
Bernard, T., Gashaw, T. A., & Lemma, S. (2013). Agricultural cooperatives in Ethiopia: Results of the 2012 ATA baseline survey. International food policy research institute. https://hdl.handle.net/10568/153534
Boland, M.A. (2019). Governance in agricultural cooperatives. Journal of Western Agricultural Economics Association, 17(2), 42-51. http://dx.doi.org/10.22004/ag.econ.298052
Debela, M., Diriba, S., & Bekele, H. (2018). Impact of cooperatives membership on economy in Eastern Oromia: The case of haramaya agricultural farmers’ cooperative union (Hafcu). Annals of Public & Cooperative Economics, 89(2), 361–376. https://doi.org/10.1111/apce.12175
Dung, L. T. (2020). A multinomial logit model analysis of farmers’ participation in agricultural cooperatives: Evidence from Vietnam. Applied Economics Journal, 27(1), 1–22. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/AEJ/article/view/223987
FAO. (2013). Agricultural cooperative: Key to feeding the world. https://www.fao.org/3/az877e/az877e.pd
Francesconi, G. N., & Heerink, N. (2011). Ethiopian agricultural cooperatives in an era of global commodity exchange: Does organisational form matter?. Journal of African Economies, 20(1), 153–177. https://doi.org/10.1093/jae/ejq036
Gertler, M. E. (2004). Synergy and strategic advantage: Cooperatives and sustainable development. Journal of Cooperatives, 18(2), 1-15. https://doi.org/10.22004/AG.ECON
Hassanzadeh, C., Chobchian, Sh., Karmi Dehkordi, I., & Momenpour, Y. (2023) The role of rural production cooperative companies in improving the welfare of rural households in Miandoab city. Cooperative and Agriculture Quarterly, 12(45), 1-23. http://dx.doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.318707.1753 [In Persian].
Havierniková, K., & Kordoš, M. (2019). Selected risks perceived by SMEs related to sustainable entrepreneurship in case of engagement into cluster cooperation. Entrepreneurship and Sustainability Issues, 6(4), 1680-1693. http://doi.org/10.9770/jesi.2019.6.4(9)
Kehinde, A.D. (2021) Agricultural cooperatives and improved technologies adoption among smallholder farmers in Cocoa ‑Based farming systems of southwestern nigeria. International Journal of Agricultural Management and Development, 11(3), 467-483. https://oiccpress.com/ijamad/article/view/6598
Khosrowjerdi, M., Nooripour, M., & Salehi, S. (2022) Investigating factors affecting the success of nomadic cooperatives in Fars province. Cooperative and Agriculture Quarterly, 11(44), 109-129. http://dx.doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.357008.1796 [In Persian].
Lal, T. (2018). Impact of financial inclusion on poverty alleviation through cooperative banks. International Journal of Social Economics, 45(5), 808-828. https://doi.org/10.1108/IJSE-05-2017-0194
Mikaniki, J., Mirhosseini, N. S., & Fall Soleiman, M. (2014). Examining the economic and social effects of participation in livestock cooperative companies on member households: A case study of the Sarvelayat region in Nishapur county. Spatial Planning, 4(4), 105-128. https://sppl.ui.ac.ir/article_16018.html [In Persian].
Mishra, A. K., Kumar, A., Joshi, P. K., & D’Souza, A. (2018). Cooperatives contract farming and farm size: The case of tomato producers in Nepal. Agribusiness, 34(4), 865–886.  https://doi.org/10.1002/agr.21563
Mojaradi, G. R., Shahgholian, Z., & Yaghoubi, J. (2013). Investigating the factors influencing the success of livestock cooperatives in Khodabandeh County. Cooperation and Agriculture, 5(313), 103-127. https://ensani.ir/fa/article/465179 [In Persian].
Nair, N.V., & Moolakkattu, J.S. (2015). Why do women's coop]In Persian[erative societies languish? A study of selected societies in Kottayam Kerala. Asian Journal of Women's Studies, 21(2), 105-125. https://doi.org/10.1080/12259276.2015.1062262
Ogiamien, F.O., Emejulu, G.A., Ojiagu, C.N. (2023). Agricultural cooperative and rural poverty reduction among members in Ekiti State Nigeria. Research Journal of Agricultural Economics and Development, 2(1), 30-48. https://doi.org/10.52589/RJAED1HTXXAS9
Olson, M. (1965). The logic of collective action: Public goods and the theory of groups (21. printing). Harvard Univ Press. https://www.hup.harvard.edu/books/9780674537514
Österberg, P., & Nilsson, J. (2009). Members perception of their participation in the governance of cooperatives: The key to trust and commitment in agricultural cooperatives. Agribusiness, 25(2), 181–197. https://doi.org/10.1002/agr.20200
Rondot, P., & Marie-Helene, C. (2001). Agricultural producer organizations: Their contribution to rural capacity building and poverty reduction. World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/en/111471468740104722/pdf/multi0page.pdf
Salimzadeh, P., Kalantari, K., & Motiei, N. (2012). Factors influencing the success of livestock cooperative companies: A case study of east Azerbaijan province. Cooperation and Agriculture, 23(10), 117-133. https://ensani.ir/fa/tag/290884 [In Persian].
Spear, R. (2000). The co-operative advantage. Annals of Public & Cooperative Economics, 71(4), 507–523. https://doi.org/10.1111/1467-8292.00151
Suskswang, O. (1990). Dynamics of cooperative development. Available at: www.systemdynamics.org/conferences/1990/proceed/pdfs/suska1102.pdf
Suvittawat, A. (2019). Passions and enthusiasm of small and medium enterprises (SMEs): A case study of Nakorn Ratchasima province Thailand. Entrepreneurship and Sustainability Issues, 6(3), 1169-1179. http://doi.org/10.9770/jesi.2019.6.3(22)
The International Co-operative Alliance & The International Labour Organization. (2014). Cooperatives and the sustainable development goals: A contribution to the post-2015 development debate. ICA & ILO. https://www.ilo.org/global/topics/cooperatives/publications/WCMS_306072/lang–en/index.html
Tortia, E.C., Valentinov, V., & Iliopoulos, C. (2013). Agricultural cooperatives. Journal of Entrepreneurial and Organizational Diversity, 2(1), 23-36. http://dx.doi.org/10.5947/jeod.2013.0002
Zeweld, W., Van Huylenbroeck, G., & Buysse, J. (2015). Household food security through cooperative societies in northern Ethiopia. International Journal of Development Issues, 14(1), 60–72. https://doi.org/10.1108/IJDI-02-2014-0014
Zeynali, A. A., Azami, A., & Moradi, O. (2020). Factors affecting the development of rural livestock cooperatives in Islamabad Gharb county. Spatial Economy and Rural Development, 9(32), 1-22. https://serd.khu.ac.ir/article-1-3539-fa.html [In Persian].

Files

History

  • Receive Date: 24 February 2025
  • Revise Date: 15 March 2025
  • Accept Date: 10 May 2025

Share

How to cite

Statistics