Structural Explanation of Urban Tourism Development Challenges in Chaharmahal and Bakhtiari Cities

Fazeli, Arash; Marsousi, Nafiseh; Saghaei, Mohsen

doi:10.22108/sppl.2024.142847.1807

Structural Explanation of Urban Tourism Development Challenges in Chaharmahal and Bakhtiari Cities

Document Type : Original Article

Authors

¹ Ph.D. student of Geography and Urban Planning, Payam-e Noor University, Tehran, Iran

² Associate professor, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, Payam-e Noor University, Tehran, Iran

³ Associate professor, Department of Geography, Payam-e Noor University, Tehran, Iran

10.22108/sppl.2024.142847.1807

Abstract

Abstract
This research aimed to elucidate the structural challenges facing urban tourism development in the cities of Chaharmahal & Bakhtiari Province. The study was applied in nature and employed a descriptive-analytical approach. The statistical population consisted of tourists visiting various attractions in these cities, totaling approximately 10,000 individuals. Using Cochran's formula, a sample size of 270 participants was determined and selected through accessible sampling methods. The research utilized a researcher-developed questionnaire grounded in relevant literature, theoretical foundations, and expert opinions, comprising 29 questions. The questionnaire's validity was confirmed through both formal and structural assessments, while its reliability was established with a Cronbach's alpha value of 0.90. Data were analyzed using structural equation modeling with PLS software. The findings revealed that the structural model exhibited a good fit, indicating that all identified challenges negatively impacted tourism development in Chaharmahal and Bakhtiari. Among these challenges, weak management, inadequate adoption of new technologies, insufficient security, lack of innovation, and cultural disconnect were found to have the most significant effects. Conversely, challenges related to the absence of a strategic plan, lack of tourism events, insufficient hospitality, limited diverse experiences, and inadequate transportation and communication networks had comparatively lesser impacts. To enhance urban tourism development in this province, it was crucial to prioritize effective management across various related sectors. Additionally, fostering a culture of tourism and improving public perceptions through targeted advertising—utilizing radio, television, and virtual networks—were essential steps forward.

Keywords: Structural Explanation, Challenge, Urban Tourism, Chaharmahal and Bakhtiari.

Introduction
Tourism significantly impacts various aspects of society, often presenting obstacles and challenges to its development in different regions. Identifying these challenges and their relationship to tourism is crucial. Today, the tourism industry is recognized as a vital component in the development of both urban and rural areas, yet each region may encounter unique hurdles in pursuing its goals. Key challenges include inadequate and unsustainable infrastructure planning, limited advertising resources, high costs of accommodation and welfare, a shortage of experienced tour guides, overlapping organizational roles, and unclear responsibilities. Additionally, cultural and social barriers pose significant obstacles to the growth of the tourism sector in many provinces. To overcome these issues, provincial officials must leverage the numerous benefits of tourism, particularly its potential to create job opportunities. A coordinated effort is needed to address the current shortcomings in the tourism industry and maximize the use of available resources and opportunities. While tourism ranks as the second most important industry after oil, it remains one of the most vulnerable sectors, facing various risks and crises. In recent years, effective crisis management has become essential in many destinations due to the increasing frequency of natural and political disasters. Iran, strategically located in the Middle East and rich in natural resources, cultural heritage, and diversity, holds significant potential in the international tourism arena. This research aimed to explore the structural challenges facing urban tourism development in the cities of Chaharmahal & Bakhtiari Province.

Materials & Methods
This research was applied in purpose and descriptive-analytical in nature. The statistical population of this quantitative study comprised tourists visiting various attractions in the cities of Chaharmahal and Bakhtiari, totaling 10,000 individuals. Based on Cochran's formula, a sample size of 270 participants was determined and selected through accessible sampling methods. The research utilized a researcher-designed questionnaire developed from the study's background, theoretical foundations, and insights from supervisors and advisors, consisting of 29 questions. The validity of the questionnaire was confirmed both formally and structurally, while its reliability was established with a Cronbach's alpha value of 0.90. The collected data were analyzed using structural equation modeling with PLS software.

Research Findings
The results of the structural equation path analysis conducted using PLS software indicated that the proposed structural model exhibited a good fit. All identified challenges negatively affected tourism development in the cities of Chaharmahal & Bakhtiari Province. Key findings included:
- Weak Transportation and Communication Networks: Impact factor of -0.24, critical value of -21.206
- Use of Non-Specialists: Impact factor of -0.32, critical value of -3.918
- Lack of Human Resources: Impact factor of -0.29, critical value of -7.817
- Ineffective Advertising: Impact factor of -0.55, critical value of -13.389
- Weakness of Tourism Infrastructure: Impact factor of -0.26, critical value of -6.910
- Insufficient Investment: Impact factor of -0.41, critical value of -9.605
- Absence of a Strategic Plan: Impact factor of -0.21, critical value of -3.005
- Lack of Needs Assessment Plans: Impact factor of -0.31, critical value of -11.261
- Non-Participation of Various Departments: Impact factor of -0.54, critical value of -18.221
- Failure to Utilize Diverse Experiences: Impact factor of -0.23, critical value of -5.810
- Inadequate Allocation of Necessary Funds: Impact factor of -0.42, critical value of -14.003
- Negative Attitudes Towards the Province: Impact factor of -0.72, critical value of -25.743
- Insufficient Security: Impact factor of -0.66, critical value of -24.832
- Seasonality of Tourism: Impact factor of -0.25, critical value of -5.789
- Lack of Sufficient Information: Impact factor of -0.48, critical value of -18.555
- Insufficient Training: Impact factor of -0.35, critical value of -10.402
- Cultural Deficiencies: Impact factor of -0.63, critical value of -15.238
- Lack of Hospitality Spirit: Impact factor of -0.23, critical value of -3.716
- Neglect of Attraction Tourism: Impact factor of -0.60, critical value of -21.369
- Management Weakness: Impact factor of -0.88, critical value of -28.536
- Lack of Necessary Innovations: Impact factor of -0.65, critical value of -23.724
- Service Shortcomings: Impact factor of -0.39, critical value of -19.854
- Insufficient Tourism Knowledge and Expertise: Impact factor of -0.38, critical value of -12.187
- Underutilization of New Technologies: Impact factor of -0.69, critical value of -25.074
- Weak Position of Tourist Guides: Impact factor of -0.44, critical value of -12.187
- Inadequate Comprehensive Tourism Plans: Impact factor of -0.37, critical value of -11.542
- Neglect of Environmental Considerations: Impact factor of -0.19, critical value of -2.102
- Absence of a Tourism Brand: Impact factor of -0.40, critical value of -3.114
- Lack of Tourism Events: Impact factor of -0.22, critical value of -12.991
Among these challenges, weak management emerged as the most significant barrier, while lack of attention to environmental issues had the least impact on tourism development in the cities of Chaharmahal & Bakhtiari Province.

Discussion of Results & Conclusion
To advance urban tourism and address the existing challenges in Chaharmahal & Bakhtiari Province, it is essential to prioritize effective management across all related sectors. Establishing a strong cultural foundation for tourism development, along with strategic advertising, will help enhance the perceptions of both residents and visitors toward the province. Utilizing available media, including radio, television, and online platforms, can further amplify these efforts. Additionally, integrating the latest technologies within all components of the tourism sector is crucial. By leveraging skilled and capable personnel, we can effectively promote attractions and tourism spaces, ensuring that they are aligned with contemporary technological advancements. This modern approach will facilitate sustainable development in urban tourism. Moreover, enhancing infrastructure and effectively managing tourist attractions will significantly contribute to this development process, resulting in a stable and efficient growth trajectory for tourism in the region.

Keywords

Main Subjects

Full Text

مقدمه

گردشگری یکی از ابزارهای مهم توسعه در جهان شناخته شده است و در قرن گذشته پیش‌بینی می‌شود که بزرگ‌ترین صنعت جهان در قرن‌های آتی است (Sebele, 2010, P. 137). رشد و گسترش گردشگری به شیوۀ متداول امروزی از‌جمله پدیده‌های مهم اواخر قرن بیستم است. در این میان، نواحی شهری و روستایی از مهم‌ترین عرصه‌هایی است که در‌زمینۀ گردشگری و فعالیت‌های وابسته به آن مورد توجه قرار گرفته است؛ زیرا راهبردهای گذشته در‌زمینۀ توسعۀ نواحی نتوانسته است در حل مسائل و معضلات موجود در نواحی شهری و روستایی موفقیت‌آمیز باشد. یکی از راهبردهایی که به‌تازگی به آن توجه شده، بحث توسعۀ گردشگری در نواحی محروم و همراه با پتانسیل‌های لازم است که به‌عنوان رویکردی نوین و باصرفه از‌طرفی، می‌تواند در راستای رفع این معضلات و زندگی دوبارۀ روستاها و شهرها نقش مهمی داشته باشد و از طرف دیگر، در کاهش شکاف منطقه‌ای و بهبود شاخص‌های توسعه بسیار تأثیرگذار باشد (منشی‌زاده و همکاران، 1399، ص.237). مطالعات نشان می‌دهد گردشگری ظرفیت فوق‌العاده‌ای را برای ایجاد رشد و توسعه در منطقه‌های مقصد دارد (Song et al., 2012, P. 1657). گسترش ﺗﻮﺳﻌۀ گردشگری ﻣﺘﺄﺛﺮ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ؛ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﺎﻣﻞ سیاست‌گذاری دوﻟﺘﻲ، رﺷﺪ ﺟﻬﺎﻧﻲ اﻗﺘﺼﺎدی، رﺷﺪ ارﺗﺒﺎﻃﺎت چند‌ﺳﻄﺤﻲ و ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت اﺳﺖ (Sundary, 2015, P. 521). بدون شک، برای برون‌رفت از اقتصاد تک‌محصولی مبتنی بر نفت با‌توجه به اثر‌های اقتصادی گردشگری در کسب منابع ارزی و ارتقای سطح درآمدی منطقه‌های مقصد، توسعۀ پایدار این صنعت در کشور و منطقه‌های مختلف ضروری است. صنعت گردشگری یکی از مهم‌ترین صنایع جهان است که به‌طور مستقیم منجر به رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال در منطقه‌های گردشگری می‌شود و علاوه بر آن، فرهنگ و آداب‌و‌رسوم کشورها را طراحی می‌کند. همچنین، فرصت‌ها و شرایط اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های مختلف را ارتقا می‌دهد. گردشگری مزایای فراوانی دارد که باید آن را به‌طور کامل شناخت و با آگاهی کافی به آن ورود کرد. اعتقاد بر این است که گردشگری به‌عنوان یک صنعت منبع درآمدی مطمئن و امن برای منطقه‌های مختلف است (Matthew, 2019, P. 2). زیرا گردشگری مشاغل مختلفی را برای معیشت سنتی و نیز فرصت‌های فروش را برای محصولات محلی به وجود می‌آورد (Lee & Jan, 2019, P. 368). با‌توجه به تأثیراتی که گردشگری بر بخش‌های مختلف جامعه می‌گذارد، ممکن است موانع و چالش‌های گوناگونی بر سر راه توسعۀ آن در هر منطقه وجود داشته باشد که شناسایی این چالش‌ها و چگونگی ارتباط آنها با گردشگری حائز اهمیت است. امروزه صنعت گردشگری به‌منزلۀ هدفی مهم در توسعۀ منطقه‌های مختلف شهری و روستای مطرح‌ شده است؛ بنابراین این احتمال وجود دارد که هر منطقه‌ای در راه رسیدن به هدف‌هایش با چالش‌های خاصی روبه‌رو شود (رحمتی و همکاران،1400، ص. 81).

به گفتۀ کارشناسان و دست‌اندرکاران صنعت گردشگری نبود برنامه‌ریزی اساسی و پایدار در راستای تجهیز زیرساخت‌ها، نبود امکانات تبلیغاتی مناسب، هزینه‌های زیاد رفاهی و اقامتی، نبود راهنمایان مجرب گردشگری، وجود سازمان‌های موازی و کمبود وظایف و مسئولیت‌های مشخص در کنار برخی موانع فرهنگی و اجتماعی یکی از مهم‌ترین مشکلات و چالش‌های اساسی توسعۀ صنعت گردشگری در بسیاری از استان‌های کشور است؛ بنابراین ضروری است مسئولان و متولیان امور استان‌ها با در نظر گرفتن مزایای فراوان این بخش به‌ویژه ایجاد فرصت‌های شغلی فراوان استان و کشور را از بن‌بست خارج کنند. یک سازمان واحد باید برای ساماندهی وضعیت نامطلوب صنعت گردشگری و پرهیز از اتلاف و جلوگیری از استفاده‌نشدن این همه ظرفیت‌ها و فرصت‌های بالقوه تلاش کند (سندگل و شریفی‌نیا، 1395، ص. 73). در حال حاضر صنعت گردشگری بعد از صنعت نفت دومین صنعت است؛ اما یکی از آسیب‌پذیرترین صنایع در مواجهه با خطرها، چالش‌ها و بحران‌هاست. در سال‌های اخیر مدیریت بحران در صنعت گردشگری به‌دلیل افزایش تعداد بلایای طبیعی و سیاسی به یک ضرورت اساسی در بسیاری از مقاصد تبدیل شده است. ایران به‌عنوان یکی از کشورهای مهم خاورمیانه با موقعیت جغرافیایی خاص ضمن برخورداری از منابع و جاذبه‌های طبیعی، میراث فرهنگی و تنوع فرهنگی از‌جمله کشورهای مهم در‌زمینۀ گردشگری در‌سطح بین المللی است (صباحی گراخانی و مرصوصی، 1399، ص. 166).

در این میان، استان چهارمحال و بختیاری از‌جمله استان‌هایی است که به‌دلیل تنوع آب‌و‌هوا و محیط جغرافیایی و تنوع فرهنگی و تاریخی زمینۀ جذب گردشگر را دارد؛ اما به‌طور کلی، می‌توان گفت که توسعۀ گردشگری در این منطقه می‌تواند برای گردشگری چالش‌ها و بحران‌هایی نیز داشته باشد و آن را به تهدید تبدیل کند. استان چهارمحال و بختیاری و شهرهای آن از این قاعده مستثنی نیست. این شهرها با وجود داشتن پتانسیل‌های گردشگری تاکنون نتوانسته از جاذبه‌ها بهره‌برداری کند که به ‌نظر می‌رسد چالش‌هایی در این خصوص وجود دارد. این استان با برخورداری از موقعیت و جاذبه‌های بسیار زیاد طبیعی و تاریخی و فاصلۀ مناسب با شهرهای بزرگ مرکز و غرب کشور، به عنوان مقصد گردشگری شناخته شده است؛ بنابراین شناسایی چالش‌ها و عوامل بازدارندۀ توسعۀ گردشگری در این استان برای توسعۀ پایدار کالبدی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و محیطی آن اهمیت بسیار فراوانی دارد؛ از این رو شناسایی تنگناها و فرصت‌ها و برنامه‌ریزی صحیح و عاقلانه برای توسعۀ این صنعت در این استان امری اجتناب‌ناپذیر است. در این مطالعه از‌طرفی، برای فراهم‌آوردن زمینۀ توسعه همۀ ارکان گردشگری، توسعۀ کشور و ایجاد ارتباط بین جاذبه‌های گردشگری، فعالیت‌ها، امکانات، خدمات و بازارهای گردشگری و از طرف دیگر، به‌منظور ایجاد بستری برای توسعۀ استان چهارمحال و بختیاری به‌طور جامع در راستای سیاست‌ها و الگوهای توسعۀ گردشگری کشور، بررسی و شناخت همه‌جانبۀ چالش‌های تأثیرگذار داخلی و عوامل تأثیرگذار بیرونی ضروری است که این امر خود با ارائۀ استراتژی مشخص، چشم‌انداز و جایگاه گردشگری و راهبردهای توسعه د‌رسطح منطقۀ مطالعه‌شده مشخص خواهد شد. استان چهارمحال و بختیاری و شهرهای آن نیز به‌دلیل برخورداری از پتانسیل‌های متعدّد و متنوع تاریخی_فرهنگی می‌تواند یکی از مقاصد اصلی گردشگری باشد. توسعۀ گردشگری در این استان در اسناد بالادستی نظیر سند راهبردی توسعۀ چهارمحال و بختیاری 1404 و سند توسعۀ استان چهارمحال و بختیاری نیز پیش‌بینی شده است؛ با این حال شهرهای این استان نتوانسته است به حد مطلوب به توسعۀ گردشگری دست یابد. درواقع، این استان به‌دلیل موقعیت خاص خود در بخش مرکزی و جنوب غربی ایران و نیز به‌دلیل برخورداری از شرایط خاص جغرافیایی، اقلیمی و تاریخی ظرفیت‌های فراوانی برای توسعۀ گردشگری در ایران دارد. قابلیت‌ها در جذب گردشگر بی‌نظیر است. موضوع اصلی این است که اگرچه این استان قبل از انقلاب به‌عنوان قطب گردشگری طبیعت‌محور در‌سطح ملی و بین‌المللی مطرح بوده است، متأسفانه پس از نیم‌قرن تأکید و توجه به این منابع توسعه نیافته است. عواملی مانند نبود امکانات نیروی انسانی و بازاریابی، نبود برنامه‌ریزی مناسب برای توسعۀ گردشگری، نبود زیرساخت‌های مناسب (از‌جمله راه‌های ارتباطی مناسب و آسان)، نبود هتل و رستوران مناسب در منطقه‌های گردشگری این استان و شهرهای آن، تبلیغات بد و عدم تبلیغات مناسب برای ارتقای ظرفیت‌های گردشگری و به‌ویژه گردشگری طبیعی این استان، عدم سرمایه‌گذاری مناسب و نبود زیرساخت‌های مناسب باعث عدم رونق گردشگری در این استان در تمام سال به‌ویژه در فصل بهار و تابستان شده است؛ از این رو هدف از پژوهش حاضر شناسایی گلوگاه‌ها و چالش‌های پیش روی توسعۀ صنعت گردشگری در ایران به‌ویژه در شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری، تبیین ساختاری و سنجش اثربخشی هریک از چالش‌ها بوده است؛ بنابراین مهم‌ترین سؤال پژوهش این است که

تبیین ساختاری چالش‌های توسعۀ گردشگری شهری در شهرهای استان چهارمحال و بختیاری چگونه بوده و تأثیرگذاری هر‌یک از شاخص‌ها به چه میزان است؟

فرضیۀ پژوهش
تبیین ساختاری چالش‌های توسعۀ گردشگری شهری در شهرهای استان چهارمحال و بختیاری برازش مناسبی نداشته و هر‌یک از شاخص‌ها بر توسعۀ گردشگری شهری اثرگذار است.

مبانی نظری پژوهش

مراکز شهری به‌دلیل جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی اغلب به‌عنوان مقاصد مهم گردشگری در‌نظر گرفته می‌شود. گردشگری شهری به‌معنای سفر به شهر با انگیزه‌های مختلف بر‌اساس جاذبه‌ها، امکانات و امکانات شهری گوناگون است که فرد در آن جذابیت و انگیزه ایجاد می‌کند (مرادپور، ‌1396، ص. 102). گردشگری پست‌مدرن از یکسو حاصل تحولات تکنولوژیک فراصنعتی و از سوی دیگر، حاصل ایده‌ها و نظریه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی است. اوقات فراغت و گردشگری در دولت پست‌مدرن امروزی یک حق است و پاداش نیست و امروز اساس زندگی و وجود مردم شده است؛ بنابراین پست‌مدرنیسم را می‌توان فرآیندی از مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی دانست که در‌قالب یک سبک زندگی اکسپرسیونیستی و واکنش‌های بسیاری برای لذت تجربه در بسیاری از سطح‌های معرفتی در چارچوب هستی‌شناسی شناخته شده است. آنچه شکل‌گیری جریان گردشگری را تسهیل می‌کند، احساس دلتنگی نسبت به گذشته و به‌طور کلی توجه روزافزون به میراث است. میراث پست‌مدرن نیز بر‌اساس نشانه‌هایی مانند زمینۀ گردشگری پست‌مدرن شهری، ایجاد حس نوستالژی بیشتر در بستر هویت‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی شکل می‌گیرد. فیلم، سی دی و ... امکانات بی‌پایانی را در شرایط دهکدۀ جهانی و فشردگی زمان و مکان فراهم می‌کند؛ زیرا تمامی این موارد میل مردم به سفر را افزایش می‌دهد. دیدگاه گردشگری ترکیبی چندگانه برای سازمان اجتماعی و مجموعه‌ای از راه‌های دیدن، شناخت و درک افکار است که می‌تواند شامل نمونه‌هایی مانند بروشورها، سواحل بکر، مکان‌های دیدنی، فرهنگ بی‌نظیر و فرهنگ اصیل بومی برای تبلیغات باشد. ایجاد و پردازش تصاویری مانند قهوه‌خانه در ساحل، موسیقی و رقص سنتی که با سی دی نمایش داده می‌شود و سرو غذاهای سنتی بخشی از چشم‌انداز گردشگری پست‌مدرن است. گردشگری شهری یکی از مهم‌ترین الگوهای فضایی گردشگری را تشکیل می‌دهد؛ به‌طوری که امروزه یکی از مهم‌ترین کاربردهای شهرها ارائۀ خدمات نوین گردشگری است. گردشگری شهری با گسترش روزافزون یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های بخش خدمات است؛ البته این امر به این دلیل است که شهرها پیشرفته‌ترین و کامل‌ترین سکونتگاه‌های انسانی را تشکیل می‌دهد که علاوه‌بر بهره‌مندی از جاذبه‌های طبیعی، شامل مراکز مهم اقتصادی، علمی، تفریحی، درمانی و ... نیز است. گردشگری شهری بخشی از الگوی فضای گردشگری پست‌مدرن است. منطقه‌های شهری به‌دلیل دارا‌بودن جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی فراوان اغلب به‌عنوان مقاصد گردشگری مهم در‌نظر گرفته می‌شود. شهرها بیشتر با داشتن جاذبه‌‌های متنوع و بزرگی از‌جمله گنجینۀ موزه‌ها، بناهای تاریخی، تئاتر، استادیوم‌های ورزشی، پارک‌ها، شهربازی‌ها، مراکز خرید، منطقه‌های با معماری تاریخی و مکان‌های مهم شناخته‌شده هستند و بدین ترتیب، گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کنند. عملکرد گردشگران در فضاهای شهری حول محور جاذبه‌ها، بافت شهری، خرید، اقامتگاه و فعالیت‌های جانبی است که در رویکرد به موزه‌ها، تئاترها، نمایشگاه‌ها، مراکز تفریحی و مانند آن متبلور می‌شود. این نوع کارکرد گردشگری شهری در راستای انگیزه‌های مختلفی شکل می‌گیرد که برخی از آنها به شرح زیر است: 1- دیدار دوستان و اقوام، 2- سفرهای کاری، 3- شرکت در نمایشگاه‌ها و همایش‌ها، 4- بازدید از میراث فرهنگی، 5- سفرهای مذهبی (زیارتی)، 6- حضور در مراسم و اماکن حوادث، 7- حل مسائل پزشکی و بهداشتی، 8- خرید تفریحی، 9- ورزش، 10- مسائل آموزشی، 11- سفرهای روزانه و اداری، 12- دلایل شخصی و... . در‌واقع، فضایی‌بودن گردشگری شهری در دوران پست‌مدرن نشانۀ روابط پول، قدرت و فضا و برخاسته از تولید اجتماعی فضا و ماهیت مادی آن است؛ بنابراین در این فضای گردشگری شهری تولید اجتماعی فضا دربارۀ گردشگر-میزبان است و شامل ارتباط بین رفتارهای فضایی، الگوهای متغیر اشتغال، توسعه در مرحلۀ جمع‌آوری سرمایه با گردشگری می‌شود (Monteserín et al., 2022, P. 410).

بر این اساس، گردشگری فضاهای خاص خود را در داخل شهرها ایجاد و به‌دنبال آن فضاهای ویژه نیز انواع گردشگری را جذب می‌کند. فضای شهری در شهری تاریخی مانند اصفهان ساختار و عملکرد کالبدی خاص خود را دارد که با فضای دانشگاهی یا مسکونی همان شهر به‌طور کامل متفاوت است. از سوی دیگر، وجود مدیریت قوی برای توسعۀ چنین گردشگری در این فضای پست‌مدرن در ساختار کلانشهرهای ایران در راستای توسعۀ پایدار گردشگری شهری بسیار حائز اهمیت است. در مرحلۀ اول، مدیریت گردشگری شهری باید در چارچوب راهبردهای مطلوب شکل گیرد و بر‌اساس آن سیاست‌های مناسبی برای توسعۀ گردشگری در‌نظر گرفته شود تا از تضاد منافع گردشگری و سایر کارکردهای شهری جلوگیری شود. راهبردهای توسعۀ گردشگری در عملکرد مدیریت در شهرها و در ارتباط با شهروندان باید منصفانه باشد و باعث ایجاد شکاف در‌سطح‌های درآمد و اشتغال و به‌طور کلی رفاه شهروندان نشود. یکی از کارکردهای مدیریت گردشگری شهری در محیط پست‌مدرن جذب سرمایه برای توسعۀ پایدار این صنعت در شهر است که سرمایه‌گذاری در گردشگری شهری شامل توسعۀ قابلیت‌ها، فعالیت‌ها، بهبود شرایط طبیعی و محیطی و امکانات زیربنایی است. همچنین، مدیریت گردشگری شهری برای ساکنان محلی به‌منظور جذب سرمایه و فعالیت‌های ‌شهری باید در شرایط رقابتی فزآینده‌ای با مکان‌های رقیب عمل کند. افزایش جذب سرمایه به‌سمت افزایش تعداد گردشگران، افزایش ظرفیت‌های توسعۀ گردشگری و بهبود و بازسازی محیط شهری بوده است و تضمین‌کنندۀ ثبات بازار گردشگری و افزایش سطح اشتغال خواهد بود که درنهایت، به بستری برای رفاه شهروندان تبدیل می‌شود. در این میان، راهبردهای داخلی مدیریت گردشگری شهری باید با اتخاذ سیاست‌های اجتماعی مناسب به سمت کاهش تعارض ساکنان و گردشگران حرکت کند. یک تصویر ایده‌آل از یک مقصد گردشگری شهری با مدیریت قوی شامل پارامترهای 1- دسترسی به تمام مناطق مقصد، 2- امکان انتخاب از بین طیف وسیعی از فعالیت‌ها با‌توجه به تنوع سلیقه‌ها، 3- ترکیب فعالیت‌ها در ارتباط با زمان و مکان، 4- ترکیب فضایی مکان‌های مورد علاقه، 5- همکاری عملکردی بین قابلیت‌های شهری، 6- تعامل بین فعالیت‌ها و... است. مدیریت گردشگری شهری باید پویا باشد و با دید باز عمل کند و از تغییرات اساسی و همیشگی در‌حوزۀ گردشگری مطلع باشد. در غیر این صورت صنعت گردشگری در یک منطقه یا یک شهر با مشکل مواجه خواهد شد. با‌توجه به این بحث‌ها مجموعه‌ای از راهکارهایی که می‌تواند مدیریت اجرایی گردشگری شهری را در دوران پسامدرن در راستای توسعۀ پایدار گردشگری شهری یاری دهد، مواردی از‌جمله 1- تعیین وضعیت بازدیدکنندگان از شهر و ویژگی‌های بازار ایده‌آل برای آنها، 2- بررسی امکان افزایش مدت اقامت و ایجاد بازارهای تخصصی، 3- توجه به نیازهای اقامتی و محل سکونت مورد نظر، 4- در نظر گرفتن خرده‌فروشی و نیازهای مسکونی در آینده، 5- نحوۀ رفع این نیازها و مکان‌یابی لازم برای آنها، 6- در نظر گرفتن مکانیسم‌های برنامه‌ریزی برای پاسخگویی به تغییرات آتی شرکت‌های محلی به‌منظور حصول اطمینان از اینکه ساکنان شهر بخشی از فرآیند برنامه‌ریزی هستند و گردشگری توسط آنها و برای آنها سودآور است، 7- نیازهای آموزشی بازدیدکنندگان و مردم جوامع محلی، 8- حمایت از ابتکارات محلی است. در‌مجموع این راهکارها در مدیریت گردشگری شهری در دوران پست‌مدرن منجر به 1- پایداری منابع استفاده شده، 2- کاهش هزینه‌های مازاد و غیر‌ضروری، 3- حفظ تنوع منابع محیطی، 4- هماهنگی و برنامه‌ریزی، 5- حمایت از اقتصاد محلی، 6- توجه به ویژگی‌های فرهنگی جوامع محلی، 7- مشارکت محلی مردم در تصمیم‌گیری‌ها، 8- آموزش کارکنان، 9- بازاریابی مسئولانه و قوی، 10- انجام فعالیت‌های پژوهشی در این زمینه، 11- رعایت محیط زیست و استانداردهای بهداشتی، 12- توزیع مناسب درآمدها و زیرساخت‌ها در سطح شهرستان (عدالت اجتماعی و عدالت جغرافیایی) می‌شود. ایجاد گردشگری شهری و توسعۀ آن نیازمند مدیریتی قوی و ایجاد زیرساخت‌های مناسب است. درادامه، به برخی از نیاز‌ها، مشکلات و سختی‌هایی اشاره می‌شود که در مدیریت شهر‌ها به هنگام حضور گردشگران ایجاد می‌شود. مدیریت گردشگری در‌صورت تداوم شرایط فعلی با مشکل روبه‌رو خواهد شد و به‌صورت ارگانیک و بدون برنامه توسعه خواهد یافت (خواجه نبی و همکاران، 1399، ص. 25).

پیشینۀ پژوهش

سزرل و دنیز در پژوهشی با عنوان چالش‌های توسعۀ گردشگری پایدار را در منطقه‌های حفاظت‌شدۀ محیطی (ویژۀ ادراک ساکنان محلی در بوزباران) بررسی کردند. یافته‌های کیفی نشان داد که توسعۀ گردشگری از گردشگری مبتنی بر طبیعت به گردشگری انبوه تغییر کرده است. علاقۀ کم گردشگران محلی به ورزش‌های آبی و عدم تبلیغ از مهم‌ترین چالش‌هاست. علاوه‌بر عدم تأکید بر ویژگی‌های بی‌نظیر منطقه‌های حفاظت‌شدۀ ویژه، کمبودها در هماهنگی و مشکلات پایش منابع چالش‌های منحصربه‌فردی برای توسعۀ گردشگری پایدار است (Sezerel & Deniz, 2023).

ترابی و نادعلی پور (1401) پژوهشی با عنوان «شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های توسعۀ گردشگری پایدار شهری در منطقۀ 4 تهران» انجام دادند. نتایج نشان داد که عوامل اصلی در بخش چالش‌ها، چالش زیرساختی، چالش فرهنگی-اجتماعی، چالش مدیریتی، چالش محیطی و چالش اقتصادی است. همچنین، در بخش فرصت‌های توسعۀ گردشگری مؤلفه‌های اصلی امکانات رفاهی، جاذبه‌های گردشگری، عوامل انگیزشی، عوامل فرهنگی و اجتماعی و نیروی انسانی شناسایی شد. از سوی دیگر، مؤلفه‌های اقدام‌های آموزشی و تبلیغاتی، اقدام‌های زیربنایی و سیاست‌گذاری، اقدام‌های فرهنگی و اجتماعی، اقدام‌های نظارتی و بهداشتی، زیرساخت‌های ناوگان حمل‌ونقل عمومی و مسائل زیست‌محیطی به‌عنوان راهکارهای توسعۀ گردشگری شناسایی شدند.

آلام و همکاران پژوهشی با عنوان «بررسی چشم‌انداز و چالش‌های گردشگری پایدار: شواهدی از کشورهای جنوب آسیا» انجام دادند. نتایج نشان داد که چالش‌های عمدۀ گردشگری پایدار در منطقۀ جنوب آسیا عبارت است از کمبود امکانات زیرساختی، امکانات تفریحی مدرن و کافی، امنیت و ایمنی، آموزش مناسب و منابع انسانی، برنامه‌ریزی مناسب از‌سوی دولت، بازاریابی و اطلاعات، توسعۀ محصول، آگاهی گردشگری، امنیت و ایمنی، بی‌ثباتی سیاسی و غیره (Alam et al., 2022).

قاسم نژاد و همکاران (1400) پژوهشی با عنوان «بررسی چالش‌های توسعۀ گردشگری دیجیتال: مطالعۀ موردی: شهر تهران» انجام دادند. نتایج نشان داد که چالش‌های زیرساخت‌ها به‌عنوان تأثیرگذارترین و چالش‌های ضعف در نظام اقتصادی و ساختار فرهنگی به‌عنوان چالش‌های اصلی است. در این میان، تأثیر زیرساخت‌ها بر توسعۀ گردشگری دیجیتال با ضریب 803/0 بیشترین امتیاز را دارد. پس از آن تأثیر ضعف سیستم اقتصادی بر توسعۀ گردشگری دیجیتال با ضریب 742/0در رتبۀ دوم قرار دارد. چالش ضعف ساختار فرهنگی با ضریب 653/0 بر توسعۀ گردشگری دیجیتال تأثیر دارد. در پایان، مدیران و برنامه‌ریزان گردشگری بر‌اساس نتایج این پژوهش قادر خواهند بود اقدام‌های لازم را برای رفع چالش‌های پیش روی صنعت گردشگری دیجیتال و حرکت به سمت توسعۀ صنعت گردشگری دیجیتال انجام دهند.

مرادی و همکاران (1400) پژوهشی با عنوان «تحلیلی بر فرصت‌ها و چالش‌های توسعۀ صنعت گردشگری در شهر جوانرود» انجام دادند. نتایج نشان داد که گردشگری شهر جوانرود ضعف‌های داخلی عدیده از‌جمله کمبود تسهیلات اقامتی، ضعف مدیریتی، نارسایی در بازاریابی و نبود NGOهای فعّال در‌زمینۀ گردشگری را دارد. در‌مقابل، مهم‌ترین قوت داخلی وجود بازارچۀ مرزی فعّال است. همچنین، مهم‌ترین فرصت بیرونی صادرات محصولات شهر و تبدیل‌شدن به قطب گردشگری منطقه و مهم‌ترین تهدید بیرونی نداشتن زیرساخت‌های ارتباطی مناسب و ظهور رقبای منطقه‌ای نیرومند در‌زمینۀ گردشگری است؛ بنابراین در این مطالعه راهبردهایی برای کاهش نقاط ضعف و استفادۀ بهینه از فرصت‌ها تدوین شد. در‌نهایت، راهبردهای منتخب بر‌اساس ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمّی اولویت‌بندی شد که راهبرد بهبود خدمات و تسهیلات رفاهی و اقامتی و راهبرد بازاریابی کار‌آمد گردشگری در راستای جذب گردشگران و سرمایه‌گذاران به‌ترتیب در اولویت اول و دوم قرار گرفتند.

آلزبون پژوهشی با عنوان «بررسی گردشگری داخلی در اردن: الگوها، چالش‌ها و فرصت‌ها» انجام داد. نتایج نشان داد که چالش‌های اصلی گردشگری داخلی اردن به‌ترتیب با جنبه‌های اقتصادی، خدماتی و فرهنگی-اجتماعی ارتباط دارد (Alzboun, 2019).

سمت و هارون پژوهشی با عنوان «موانع و چالش‌های توسعۀ گردشگری در سواحل جزیرۀ لنکاوی» انجام دادند. نتایج نشان داد که بخش گردشگری به‌طور چشمگیری به اقتصاد و توسعۀ اجتماعی-اقتصادی در سواحل جزیرۀ لنکاوی کمک کرده و درآمد خانوارها و وجهه اجتماعی آنها را افزایش داده است و در همان زمان آلودگی‌های زیست‌محیطی و آلودگی‌های صوتی به ارمغان آورده است (Samat & Harun, 2013).

روش‌شناسی پژوهش

پژوهش حاضر به‌لحاظ هدف کاربردی و به‌لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعۀ آماری بخش کمّی شامل گردشگران بازدید‌کننده از جاذبه‌های مختلف شهرهای استان چهارمحال و بختیاری و به تعداد 10000 نفر است. حجم نمونه بر‌اساس فرمول کوکران تعداد 370 نفر مدنظر قرار گرفت که در آن افراد به شیوۀ در دسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامۀ محقق‌ساخته بود که بر‌اساس پیشینۀ پژوهش، مبانی نظری و دیدگاه استادان راهنما و مشاور تنظیم شده بود. این پرسشنامه 29 سؤال داشت. پژوهش‌های متعدّدی در‌زمینۀ بررسی چالش‌های توسعۀ گردشگری و شاخه‌های مختلف آن و نیز در‌زمینۀ گردشگری شهری صورت گرفته و چالش‌های به‌دست‌آمده از نتایج پژوهش‌‌ها در راستای درک روشن در‌زمینۀ چالش‌های توسعۀ گردشگری ارائه شده است تا بتوان از آن در فرآیند تجزیه‌و‌تحلیل بهره گرفت (جدول1).

جدول1: چالش‌های توسعۀ گردشگری

Table 1: Challenges of tourism development

محقق	چالش‌ها
دهقان فرد و قاسم‌زاد (1396)، حجازی و خیاط‌زاده (1388)، رحمتی و همکاران (1400)، مرادی و همکاران (1400)	کمبود ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ یکپارچه و وﺟﻮد بروکراسی اداری، مشکل سازمانی و مدیریتی، ضعف مدیریت
سنگدل و شریفی‌نیا (1395)، سعیدی و همکاران (1391)، وزین و ستایش (1397)، شفیعی (1399)، قاسم‌نژاد و همکاران (1400)، مهرافزون (1398)، رحمتی و همکاران (1400)، مرادی و همکاران (1400)، ترابی و نادعلی پور (1401)، تقدیسی و همکاران (1394)، درخشان‌زاده و دادرس (1397)، چراغی و همکاران (1401)، فرجی راد (1396)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	کیفیت ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب زﯾﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎی محیطی و کالبدی، نبود زیرساخت‌های شهری، کمبود ﺗﺴﻬﯿﻼت رﻓﺎهی، کمبود ﺗﺄﺳﯿﺴﺎت، امکانات رﻓﺎهی، اقامتی، خدماتی
محسنی (1388)، وزین و ستایش (1397)، مهرافزون (1398)، چراغی و همکاران (1401)	کمبود اﻋﺘﺒﺎرات دولتی، کمبود منابع مالی و سرمایه‌گذاری نداشتن ﺑﻮدﺟﻪ و ﻫﺰﯾﻨﻪ‌ﻫﺎی کافی
Buhalis (2000)، وزین و ستایش (1397)، قربانی گلزاری و همکاران (1398)، مهرافزون (1398)، رحمتی و همکاران (1400)، مرادی و همکاران (1400)، ترابی و نادعلی پور (1401)، درخشان‌زاده و دادرس (1397)، فرجی راد (1396)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت و بازاریابی ﺿﻌﯿﻒ کافی‌نبودن آگاهی‌رسانی
طهاسبی و رضایی مقدم (1389)، رحمتی و همکاران (1400)، ترابی و نادعلی پور (1401)، تقدیسی و همکاران (1394)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺿﻌﯿﻒ
موسایی و همکاران (1391)، گودرزی و همکاران (1399)، مهرافزون (1398)، ترابی و نادعلی پور (1401)	ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺿﻌﯿﻒ و مشارکت کمرنگ ﺑﺨﺶ خصوصی، نداشتن انگیزۀ سرمایه‌گذاری بخش خصوصی
وزین و ستایش (1397)	نبود چارچوب پایدار
وزین و ستایش (1397)، رحمتی و همکاران (1400)، ترابی و نادعلی پور (1401)، چراغی و همکاران (1401)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	مشکلات زیست‌محیطی، تخریب محیط زیست
وزین و ستایش (1397)	طراحی نامناسب شهری
وزین و ستایش (1397)، مهرافزون (1398)، مرادی و همکاران (1400)، فرجی راد (1396)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	نبود حمل‌و‌نقل مناسب، ضعف شبکۀ ارتباطی
وزین و ستایش (1397)، ترابی و نادعلی پور (1401)	خدمات ضعیف بانکی و بیمه
وزین و ستایش (1397)، مهرافزون (1398)، ترابی و نادعلی پور (1401)	آموزش ضعیف، نداشتن ﻧﯿﺮوﻫﺎی آﻣﻮزش
وزین و ستایش (1397)، مهرافزون (1398)، رحمتی و همکاران (1400)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	قوانین ناکارآمد
قربانی گلزاری و همکاران (1398)، رحمتی و همکاران (1400)، ترابی و نادعلی پور (1401)	عدم فرهنگ‌سازی
قاسم‌نژاد و همکاران (1400)، ترابی و نادعلی پور (1401)	ضعف در نظام اقتصادی
قاسم‌نژاد و همکاران (1400)	ساختار ناکارآمد فرهنگی
مهرافزون (1398)، رحمتی و همکاران (1400)، چراغی و همکاران (1401)، فرجی راد (1396)	ناامنی و احساس خطر، امنیت ضعیف
مهرافزون (1398)، ترابی و نادعلی پور (1401)	هزینۀ فراوان سفر
مهرافزون (1398)	مشکلات دسترسی
مهرافزون (1398)	تسامح و تساهل در اجرای طرح‌ها
مهرافزون (1398)، ترابی و نادعلی پور (1401)	نبود تعامل و همکاری بین نهادهای متولی و درگیر در گردشگری
مهرافزون (1398)	نداشتن ﺗﺨﺼﺺ ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن و دﺳﺖ‌اندرکاران گردشگری
رحمتی و همکاران (1400)	مشکل واکنش جامعۀ میزبان
رحمتی و همکاران (1400)، چراغی و همکاران (1401)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	گردشگری فصلی
رحمتی و همکاران (1400)، مرادی و همکاران (1400)	ضعف رقابت
مرادی و همکاران (1400)	نبود NGOهای فعّال در‌زمینۀ گردشگری
ترابی و نادعلی پور (1401)	پایین‌بودن تعلق محله‌ای
ترابی و نادعلی پور (1401)	وجود اختلاف طبقات اجتماعی
ترابی و نادعلی پور (1401)	کاهش سرمایۀ اجتماعی
ترابی و نادعلی پور (1401)	نبود اقدام نظام‌مند
ترابی و نادعلی پور (1401)	پایین‌بودن سطح اعتماد
ترابی و نادعلی پور (1401)	عدم بهره‌گیری از نیروی متخصص
ترابی و نادعلی پور (1401)	آلودگی‌های محیطی
تقدیسی و همکاران (1394)	مشکلات بهداشتی
تقدیسی و همکاران (1394)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	مشکلات فرهنگی
چراغی و همکاران (1401)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	آسیب‌پذیری اجتماعی
چراغی و همکاران (1401)	نبود سیاست‌گذاری مناسب
چراغی و همکاران (1401)	ضعف شبکۀ اطلاع‌رسانی
چراغی و همکاران (1401)	نارسایی در نظارت بر طرح‌های اجرایی
چراغی و همکاران (1401)	کمبود پژوهش
چراغی و همکاران (1401)، شکوهی بیدهندی و همکاران (1399)	آسیب به معماری سنتی
فرجی راد (1396)	کمبود امکانات تفریحی و سرگرمی
فرجی راد (1396)	کمبود پارکینگ
فرجی راد (1396)	کمبود مراکز مذهبی
فرجی راد (1396)	نبود تابلوهای راهنما در جاده‌ها و داخل شهر

منبع: نویسندگان، 1403

در این مطالعه روایی پرسشنامه به شیوۀ صوری و سازه‌ای تأیید و پایایی آن نیز براساس آلفای کرونباخ به مقدار 90/0 اثبات و داده‌های گردآوری‌شده بر‌اساس تحلیل مسیر معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS تجزیه‌و‌تحلیل شده است.

استان چهارمحال و بختیاری از‌جمله بخش‌های کوهستانی فلات مرکزی ایران است که در ۳۱ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۲۶ دقیقه طول شرقی گرینویچ قرار دارد. این استان از شمال و مشرق به استان اصفهان، از مغرب به استان خوزستان، از جنوب به استان کهگیلویه و بویراحمد و از‌سوی شمال غربی به استان لرستان محدود می‌شود. استان چهار محال و بختیاری بر‌پایۀ آخرین بخش‌بندی سیاسی کشور ۱۲ شهرستان، ۴۳ شهر، ۲۸ بخش و ۵۱ دهستان دارد. شهرستان‌های این استان عبارت است از: شهرکرد، بروجن، فارسان، لردگان، اردل، کوهرنگ، کیار، بن، سامان، خانمیرزا، فلارد و فرخشهر.

شکل1: موقعیت استان چهارمحال و بختیاری و شهرستان های آن (منبع: نویسندگان، 1403)

Figure 1: Location of Chaharmahal and Bakhtiari province and its cities

یافته‌های پژوهش و تجزیه‌و‌تحلیل

در این بخش ابتدا متغیرهای پژوهش در قالب میانگین و انحراف معیار به‌صورت توصیفی بررسی شده است (جدول2).

جدول2: شاخص‌های توصیفی متغیرهای اصلی پژوهش

Table 2: Descriptive indices of the main research variables

ردیف	متغیر	تعداد	انحراف معیار	میانگین
1. 1	ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی	370	0.665	3.789
2. 2	بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص	370	0.621	3.770
3. 3	کمبود نیروی انسانی	370	0.713	3.748
4. 4	عدم تبلیغات کارآمد	370	0.804	3.707
5. 5	ضعف زیرساخت‌های گردشگری	370	0.771	3.770
6. 6	نبود سرمایه‌گذاری مناسب	370	0.720	3.759
7. 7	نبود برنامۀ راهبردی	370	0.899	3.511
8. 8	نبود طرح‌های نیازسنجی	370	0.738	3.700
9. 9	مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف	370	0.765	3.648
10. 10	عدم بهره‌گیری از تجربه‌های موفق	370	0.745	3.811
11. 11	نبود تخصیص اعتبارات لازم	370	0.781	3.574
12. 12	نگرش نامناسب به استان	370	0.705	3.893
13. 13	نبود امنیت کافی	370	0.690	3.863
14. 14	فصلی‌بودن گردشگری	370	0.721	3.741
15. 15	عدم اطلاع‌رسانی کافی	370	0.791	3.685
16. 16	نبود آموزش‌های کافی	370	0.790	3.667
17. 17	عدم فرهنگ‌سازی	370	0.701	3.819
18. 18	ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی	370	0.805	3.563
19. 19	عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری	370	0.694	3.822
20. 20	ضعف مدیریت	370	0.940	3.911
21. 21	نبود نوآوری‌های لازم	370	0.807	3.811
22. 22	ضعف خدمات	370	0.809	3.689
23. 23	ضعف آگاهی و علم گردشگری	370	0.833	3.633
24. 24	عدم بهره‌گیری کافی از فناوری‌های نوین	370	0.779	3.867
25. 25	ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری	370	0.755	3.593
26. 26	ضعف طرح‌های جامع گردشگری	370	0.768	3.559
27. 27	بی‌توجهی به محیط زیست	370	0.960	3.359
28. 28	نبود برند گردشگری	370	0.808	3.519
29. 29	عدم برگزاری رویدادهای گردشگری	370	0.758	3.700

منبع: نویسندگان، 1403

بر اساس جدول 2 متغیر ضعف مدیریت بیشترین میزان میانگین را دارد و پس از آن متغیرهای نگرش نامناسب به استان، نبود امنیت کافی، عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری، عدم فرهنگ‌سازی، نبود نوآوری‌های لازم و عدم بهره‌گیری از تجربه‌های موفق قرار دارد. متغیر نبود برند گردشگری کمترین میزان میانگین را دارد. همچنین، نتایج آزمون تی تست در جدول 3 نیز بیانگر آن است که کلیۀ گویه‌ها و چالش‌ها در توسعۀ گردشگری شهری استان چهارمحال و بختیاری نقش دارند (معناداری کمتر از 50/0) که در این میان، مؤلفه‌های بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص، ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی، نبود امنیت کافی، نگرش نامناسب به استان و عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری بیشترین نقش را دارد.

جدول3: نتایج آزمون تی تست

Table 3: T-test results

ردیف	متغیر	مقدار t	درجۀ آزادی	معناداری	میانگین	حد پایین	حد بالا
30. 1	ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی	93.618	369	0.000	3.78889	3.7092	3.8686
31. 2	بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص	99.752	369	0.000	3.77037	3.6960	3.8448
32. 3	کمبود نیروی انسانی	86.340	369	0.000	3.74815	3.6627	3.8336
33. 4	عدم تبلیغات کارآمد	75.770	369	0.000	3.70741	3.6111	3.8037
34. 5	ضعف زیرساخت‌های گردشگری	80.390	369	0.000	3.77037	3.6780	3.8627
35. 6	نداشتن سرمایه‌گذاری مناسب	85.823	369	0.000	3.75926	3.6730	3.8455
36. 7	نبود برنامۀ راهبردی	64.166	369	0.000	3.51111	3.4034	3.6188
37. 8	نبود طرح‌های نیازسنجی	82.327	369	0.000	3.70000	3.6115	3.7885
38. 9	مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف	78.323	369	0.000	3.64815	3.5564	3.7399
39. 10	عدم بهره‌گیری از تجربه‌های موفق	84.039	369	0.000	3.81111	3.7218	3.9004
40. 11	عدم تخصیص اعتبارات لازم	75.210	369	0.000	3.57407	3.4805	3.6676
41. 12	نگرش نامناسب به استان	90.663	369	0.000	3.89259	3.8081	3.9771
42. 13	نبود امنیت کافی	92.043	369	0.000	3.86296	3.7803	3.9456
43. 14	فصلی‌بودن گردشگری	85.247	369	0.000	3.74074	3.6543	3.8271
44. 15	عدم اطلاع‌رسانی کافی	76.569	369	0.000	3.68519	3.5904	3.7799
45. 16	نبود آموزش‌های کافی	76.239	369	0.000	3.66667	3.5720	3.7614
46. 17	عدم فرهنگ‌سازی	89.534	369	0.000	3.81852	3.7346	3.9025
47. 18	ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی	72.704	369	0.000	3.56296	3.4665	3.6594
48. 19	عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری	90.531	369	0.000	3.82222	3.7391	3.9053
49. 20	ضعف مدیریت	68.343	369	0.000	3.91111	3.7984	4.0238
50. 21	نبود نوآوری‌های لازم	77.560	369	0.000	3.81111	3.7144	3.9079
51. 22	ضعف خدمات	74.966	369	0.000	3.68889	3.5920	3.7858
52. 23	ضعف آگاهی و علم گردشگری	71.662	369	0.000	3.63333	3.5335	3.7332
53. 24	عدم بهره‌گیری کافی از فناوری‌های نوین	81.571	369	0.000	3.86667	3.7733	3.9600
54. 25	ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری	78.227	369	0.000	3.59259	3.5022	3.6830
55. 26	ضعف طرح‌های جامع گردشگری	76.178	369	0.000	3.55926	3.4673	3.6512
56. 27	بی‌توجهی به محیط زیست	57.470	369	0.000	3.35926	3.2442	3.4743
57. 28	نبود برند گردشگری	71.597	369	0.000	3.51852	3.4218	3.6153
58. 29	عدم برگزاری رویدادهای گردشگری	80.170	369	0.000	3.70000	3.6091	3.7909

منبع: نویسندگان، 1403

در‌ادامه، به تأثیرگذاری هر‌یک از چالش‌ها بر توسعۀ گردشگری شهرهای استان چهارمحال و بختیاری بر‌اساس تحلیل مسیر معادلات ساختاری اقدام شده است.

روایی هم‌گرا

همان‌طور که در جدول 4 مشاهده می‌شود مقدار میانگین واریانس استخراج‌شده برای متغیرهای مکنون بیشتر از 5/0 است؛ بنابراین می‌توان گفت که روایی هم‌گرای مدل‌های اندازه‌گیری مطلوب است.

جدول4: مقدار‌های روایی مربوط به هر‌یک از متغیرها

Table 4: validity values related to each of the variables

روایی	متغیر
0.587	ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی
0.630	بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص
0.597	کمبود نیروی انسانی
0.703	عدم تبلیغات کارآمد
0.587	ضعف زیرساخت‌های گردشگری
0.745	نبود سرمایه‌گذاری مناسب
0.503	نبود برنامۀ راهبردی
0.572	نیود طرح‌های نیاز سنجی
0.616	مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف
0.600	عدم بهره‌گیری از تجربه‌های مختلف
0.613	عدم تخصیص اعتبارات لازم
0.598	نگرش نامناسب به استان
0.702	نبود امنیت کافی
0.589	فصلی‌بودن گردشگری
0.559	عدم اطلاع‌رسانی کافی
0.574	نبود آموزش‌های کافی
0.601	عدم فرهنگ‌سازی
0.500	ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی
0.617	عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری
0.620	ضعف مدیریت
0.591	نبود نوآوری‌های لازم
0.507	ضعف خدمات
0.547	ضعف آگاهی و علم گردشگری
0.667	عدم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین
0.660	ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری
0.648	ضعف طرح‌های جامع گردشگری
0.508	بی‌توجهی به محیط زیست
0.550	نبود برند گردشگری
0.546	عدم برگزاری رویدادهای گردشگری

منبع: نویسندگان، 1403

پایایی (کرونباخو مرکب)

ضرایب آلفای کرونباخ تمامی متغیرها در این پژوهش از حداقل مقدار (7/0) بیشتر است. پایایی مرکب بر‌خلاف آلفای کرونباخ که به‏طور ضمنی فرض می‏کند هر شاخص وزن یکسانی دارد، متکی بر بارهای عاملیحقیقی هر سازه است؛ بنابراین پایایی مرکب معیار بهتری را برای پایایی ارائه می‏دهد. پایایی مرکب باید مقداری بیش از 7/0 را به ‏دست آورد تا بیانگر ثبات درونی سازه باشد. در جدول 5 نتایج پایایی ابزار سنجش به‏طور کامل آورده شده است.

جدول5: مقدار‌های پایایی مربوط به هر‌یک از متغیرها

Table 5: Reliability values related to each of the variables

پایایی مرکب	آلفای کرونباخ	متغیر
0.752	0.807	ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀه ارتباطی
0.804	0.841	بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص
0.723	0.784	کمبود نیروی انسانی
0.788	0.866	عدم تبلیغات کارآمد
0.800	0.807	ضعف زیرساخت‌های گردشگری
0.709	0.770	نبود سرمایه‌گذاری مناسب
0.850	0.889	نبود برنامۀ راهبردی
0.844	0.898	نبود طرح‌های نیاز‌سنجی
0.851	0.756	مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف
0.709	0.700	عدم بهره‌گیری از تجربه‌های مختلف
0.733	0.754	عدم تخصیص اعتبارات لازم
0.784	0.819	نگرش نامناسب به استان
0.813	0.807	نبود امنیت کافی
0.750	0.731	فصلی‌بودن گردشگری
0.715	0.784	عدم اطلاع‌رسانی کافی
0.846	0.800	نبود آموزش‌های کافی
0.812	0.807	عدم فرهنگ‌سازی
0.799	0.800	ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی
0.733	0.744	عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری
0.788	0.861	ضعف مدیریت
0.821	0.809	نبود نوآوری‌های لازم
0.707	0.720	ضعف خدمات
0.750	0.741	ضعف آگاهی و علم گردشگری
0.744	0.868	عدم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین
0.904	0.899	ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری
0.804	0.841	ضعف طرح‌های جامع گردشگری
0.723	0.784	بی‌توجهی به محیط زیست
0.778	0.863	نبود برند گردشگری
0.826	0.804	عدم برگزاری رویدادهای گردشگری

منبع: نویسندگان، 1403

بررسی تأثیر چالش‌ها در توسعۀ گردشگری شهری

برای تحلیل و سنجش مدل این پژوهش از تحلیل داده‏ها با مدل معادلات ساختاری استفاده شده است. مدل‏یابی معادلات ساختاری مدلی آماری برای بررسی روابط خطی بین متغیرهای مکنون (مشاهده‌نشده) و متغیرهای آشکار (مشاهده شده) است. به ‏عبارت دیگر، مدل‏یابی معادلات ساختاری تکنیک آماری قدرتمندی است که مدل اندازه‏گیری (تحلیل عاملی تأییدی) و مدل ساختاری (رگرسیون یا تحلیل مسیر) را با یک آزمون آماری همزمان ترکیب می‏کند. پژوهشگران با این فنون می‏توانند ساختارهای فرضی (مدل‏ها) را رد یا انطباق آنها را با داده‏ها تأیید کنند. برای تحلیل مدل مفهومی پژوهش از نرم‌افزار اسمارت پی ال اس استفاده شد (شکل2 و شکل3).

شکل2: مدل اندازه‌گیری پژوهش با مقدار‌های بارهای عاملی و ضرایب مسیر (بتا) (منبع: نویسندگان، 1403)

Figure 2: Research measurement model with values of factor loadings and path coefficients (beta).

شکل3: مدل ساختاری نهایی پژوهش با مقدار‌های بحرانی (آمارۀ تی) (منبع: نویسندگان، 1403)

Figure 3: The final structural model of the research with critical values (T statistic).

جدول 6: نتایج اثر‌های مستقیم و اندازۀ اثر مدل پژوهش

Table 6: Results of direct effects and effect size of the research model

رابطه	ضریب تأثیر(β)	ارزش T
ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی توسعۀ گردشگری شهری	24/0-	206/21-
بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص توسعۀ گردشگری شهری	32/0-	918/3-
کمبود نیروی انسانی توسعۀ گردشگری شهری	29/0-	817/7-
عدم تبلیغات کارآمد توسعۀ گردشگری شهری	55/0-	389/13-
ضعف زیرساخت‌های گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	26/0-	910/6-
نبود سرمایه‌گذاری مناسب توسعۀ گردشگری شهری	41/0-	605/9-
نبود برنامۀ راهبردی توسعۀ گردشگری شهری	21/0-	005/3-
نبود طرح‌های نیاز‌سنجی توسعۀ گردشگری شهری	31/0-	261/11-
مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف توسعۀ گردشگری شهری	54/0-	21/18-
عدم بهره‌گیری از تجربه‌های مختلف توسعۀ گردشگری شهری	23/0-	810/5-
عدم تخصیص اعتبارات لازم توسعۀ گردشگری شهری	42/0-	003/14-
نگرش نامناسب به استان توسعۀ گردشگری شهری	72/0-	743/25-
نبود امنیت کافی توسعۀ گردشگری شهری	66/0-	832/24-
فصلی‌بودن گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	25/0-	789/5-
عدم اطلاع‌رسانی کافی توسعۀ گردشگری شهری	48/0-	555/18-
نبود آموزش‌های کافی توسعۀ گردشگری شهری	35/0-	402/10-
عدم فرهنگ‌سازی توسعۀ گردشگری شهری	63/0-	238/15-
ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی توسعۀ گردشگری شهری	23/0-	716/3-
عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	60/0-	369/21-
ضعف مدیریت توسعۀ گردشگری شهری	88/0-	536/28-
نبود نوآوری‌های لازم توسعۀ گردشگری شهری	65/0-	724/23-
ضعف خدمات توسعۀ گردشگری شهری	39/0-	854/19-
ضعف آگاهی و علم گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	38/0-	187/12-
عدم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین توسعۀ گردشگری شهری	69/0-	074/25-
ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	44/0-	187/12-
ضعف طرح‌های جامع گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	37/0-	542/11-
بی‌توجهی به محیط زیست توسعۀ گردشگری شهری	19/0-	02/2-
نبود برند گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	40/0-	114/3-
عدم برگزاری رویدادهای گردشگری توسعۀ گردشگری شهری	22/0-	991/12-

منبع: نویسندگان، 1403

ارتباط بین متغیرهای مکنون در بخش مدل درونی پژوهش تحلیل شد. اولین معیار برای بررسی مدل درونی بررسی عدم هم‌خطی‌بودن متغیرهاست که به این منظور از عامل تورم واریانس (VIF) استفاده می‌شود. VIF بالاتر از 5 نشان‌دهندۀ هم‌خطی‌بودن بین متغیرهاست که با‌توجه به جدول 7 مشاهده می‌شود شرط عدم هم‌خطی برای هر متغیر رعایت شده است.

جدول7: نتایج شاخص‌های هم‌خطی

Table 7: Results of collinearity indicators

متغیرها	شاخص‌های هم‌خطی
ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی	2.014
بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص	1.415
کمبود نیروی انسانی	1.286
عدم تبلیغات کارآمد	1.915
ضعف زیرساخت‌های گردشگری	1.886
عدم سرمایه‌گذاری مناسب	2.131
نبود برنامۀ راهبردی	1.376
نبود طرح‌های نیاز‌سنجی	1.738
مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف	1.325
عدم بهره‌گیری از تجربه‌های مختلف	1.007
عدم تخصیص اعتبارات لازم	2.369
نگرش نامناسب به استان	1.347
نبود امنیت کافی	2.146
فصلی‌بودن گردشگری	2.368
عدم اطلاع‌رسانی کافی	2.008
نبود آموزش‌های کافی	1.420
عدم فرهنگ‌سازی	1.789
ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی	1.741
عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری	1.068
ضعف مدیریت	1.461
نبود نوآوری‌های لازم	2.258
ضعف خدمات	2.654
ضعف آگاهی و علم گردشگری	1.459
عدم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین	1.299
ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری	2.311
ضعف طرح‌های جامع گردشگری	2.668
بی‌توجهی به محیط زیست	1.280
نبود برند گردشگری	1.446
عدم برگزاری رویدادهای گردشگری	2.864

منبع: نویسندگان، 1403

ضرایب مسیر دومین معیار ارزیابی مدل درونی است که برای بررسی معنا‌داری آنها از رویۀ خودگردان‌سازی استفاده شده است. این ضرایب به‌همراه مقدار آمارۀ T متناظر خود، سطح معنا‌داری و فاصله اطمینان در جدول6 آورده شده است.

نتیجه‌گیری

نتایج تحلیل مسیر معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS نشان داد که چالش ضعف حمل‌و‌نقل و شبکۀ ارتباطی با ضریب تأثیر 24/0- و مقدار بحرانی 206/21-، بهره‌گیری از افراد غیرمتخصص با ضریب تأثیر 32/0- و مقدار بحرانی 918/3-، کمبود نیروی انسانی با ضریب تأثیر 29/0- و مقدار بحرانی 817/7-، عدم تبلیغات کارآمد با ضریب تأثیر 55/0- و مقدار بحرانی 389/13-، ضعف زیرساخت‌های گردشگری با ضریب تأثیر 26/0- و مقدار بحرانی 910/6-، عدم سرمایه‌گذاری مناسب با ضریب تأثیر 41/0- و مقدار بحرانی 605/9-، نبود برنامۀ راهبردی با ضریب تأثیر 21/0- و مقدار بحرانی 005/3-، عدم طرح‌های نیاز‌سنجی با ضریب تأثیر 31/0- و مقدار بحرانی 261/11-، مشارکت نداشتن بخش‌های مختلف با ضریب تأثیر 54/0- و مقدار بحرانی 221/18-، عدم بهره‌گیری از تجربه‌های مختلف با ضریب تأثیر 23/0- و مقدار بحرانی 810/5-، عدم تخصیص اعتبارات لازم با ضریب تأثیر 42/0- و مقدار بحرانی 003/14-، نگرش نامناسب به استان با ضریب تأثیر 72/0- و مقدار بحرانی 743/25-، نبود امنیت کافی با ضریب تأثیر 66/0- و مقدار بحرانی 832/24-، فصلی‌بودن گردشگری با ضریب تأثیر 25/0- و مقدار بحرانی 789/5-، عدم اطلاع‌رسانی کافی با ضریب تأثیر 48/0- و مقدار بحرانی 555/18-، نبود آموزش‌های کافی با ضریب تأثیر 35/0- و مقدار بحرانی 402/10-، عدم فرهنگ‌سازی با ضریب تأثیر 63/0- و مقدار بحرانی 238/15-، ضعف روحیۀ مهمان‌نوازی با ضریب تأثیر 23/0- و مقدار بحرانی 716/3-، عدم رسیدگی به جاذبه‌های گردشگری با ضریب تأثیر 60/0- و مقدار بحرانی 369/21-، ضعف مدیریت با ضریب تأثیر 88/0- و مقدار بحرانی 536/28، نبود نوآوری‌های لازم با ضریب تأثیر 65/0- و مقدار بحرانی 724/23-، ضعف خدمات با ضریب تأثیر 39/0- و مقدار بحرانی 854/19-، ضعف آگاهی و علم گردشگری با ضریب تأثیر 38/0- و مقدار بحرانی 187/12-، عدم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین با ضریب تأثیر 69/0- و مقدار بحرانی 074/25-، ضعف جایگاه راهنمایان گردشگری با ضریب تأثیر 44/0- و مقدار بحرانی 187/12-، ضعف طرح‌های جامع گردشگری با ضریب تأثیر 37/0- و مقدار بحرانی 542/11-، بی‌توجهی به محیط زیست با ضریب تأثیر 19/0- و مقدار بحرانی 102/2-، نبود برند گردشگری با ضریب تأثیر 40/0- و مقدار بحرانی 114/3- و عدم برگزاری رویدادهای گردشگری با ضریب تأثیر 22/0- و مقدار بحرانی 991/12- بر توسعۀ گردشگری شهرهای استان چهارمحال و بختیاری تأثیر داشته است. در این میان، ضعف مدیریت بیشترین تأثیر و بی‌توجهی به محیط زیست کمترین میزان تأثیر را دارد.

همان‌طور که نتایج به‌خوبی نشان می‌دهد در راستای توسعۀ گردشگری شهری و برون از چالش‌های موجود در این استان لازم است که ابتدا مدیریت کارآمد برای توسعۀ گردشگری در قسمت‌های مختلف مرتبط مدنظر قرار گیرد و سپس فرهنگ‌سازی در‌زمینۀ توسعۀ گردشگری و نیز تبلیغات کارآمد برای بهبود نگرش مردم و گردشگران به استان صورت گیرد. در این راستا، می‌توان از صدا و سیما و شبکه‌های مجازی موجود در این زمینه بهره‌برداری مناسب را برد. همچنین، همگام و همراستا‌شدن با فناوری‌های به‌روز و پیشرفته در کلیۀ ساختارهای درگیر در بخش گردشگری از‌طرفی، ضمن بهره‌گیری بهینه از افراد توانمند و کارآمد در بخش گردشگری منجر به تبلیغات و معرفی مناسب جاذبه‌ها شده است که این خود باعث می‌شود فضاهای گردشگری، افراد و نهادهای مرتبط به فناوری‌های به‌روز به یکدیگر متصل شوند؛ درنتیجه با ترفندهای هوشمند و تکنولوژیکی می‌توان به‌ سمت‌و‌سوی توسعۀ پایدار در‌زمینۀ گردشگری شهری در استان چهارمحال و بختیاری رهسپار شدتوسعۀ زیرساخت‌ها و نیز رسیدگی متناسب به جاذبه‌ها نیز می‌تواند به این فرآیند توسعۀ پایدار سرعت کارآمد ببخشد؛ بنابراین می‌توان گفت که ضعف مدیریت یک مشکل اساسی در بسیاری از نهادها و سازمان‌های کنونی است که ابتدا باید در جذب و به‌کارگیری افراد از نظام شایسته‌سلاری مناسب بهره گرفت و سپس با تبلیغات مناسب در فضاهای مجازی و رسانه‌ای یک دیدگاه و نگرش مناسب را دربارۀ استان چهارمحال و بختیاری ایجاد کرد تا این استان با این تبلیغات به یک استان برند و نمونه‌گردشگری تبدیل شود. در‌ادامه، بهره‌گیری کافی از فناوری‌های نوین و به‌روز به‌خصوص در‌زمینۀ هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در فضاهای مجازی می‌تواند روند توسعۀ گردشگری این استان را سرعت بخشد. همچنین، توسعۀ امنیت در بخش‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و عمومی در‌سطح استان چهارمحال و بختیاری و فضاهای گردشگری می‌تواند زمینه‌ساز بهتر توسعۀ گردشگری را فراهم کند. در این میان، استفاده از نظر‌ها، خلاقیت‌ها و نوآوری‌های لازم در گردشگری از داخل و بیرون از استان نیز می‌تواند بسیار مؤثر باشد که باید به‌خوبی از تجربه‌های موفق در این زمینه با برگزاری میتینگ‌ها، مسابقات، جشنواره‌ها در فضای مجازی و به‌صورت حضوری بهره جست.

نتایج به دست آمده از این قسمت با نتایج پژوهش ترابی و نادعلی پور (1401) همسو بوده است؛ زیرا نتایج در این مطالعه نشان داد که در بخش چالش‌ها عوامل اصلی چالش زیرساختی، چالش فرهنگی-اجتماعی، چالش مدیریتی، چالش محیطی و چالش اقتصادی و به‌دنبال آن کدهای فرعی نیز شناسایی شد. همچنین، برای هر‌یک از آنها در بخش فرصت‌های توسعۀ گردشگری، مؤلفه‌های اصلی امکانات رفاهی، جاذبه‌های گردشگری، عوامل انگیزشی، عوامل فرهنگی و اجتماعی و نیروی انسانی شناسایی شد. از سوی دیگر، مؤلفه‌های اقدام‌های آموزشی و تبلیغاتی، اقدام‌های زیربنایی و سیاست‌گذاری، اقدام‌های فرهنگی و اجتماعی، اقدام‌های نظارتی و بهداشتی، زیرساخت‌های ناوگان حمل‌ونقل عمومی و مسائل زیست‌محیطی به‌عنوان راهکارهای توسعۀ گردشگری شناسایی شد. همچنین، چالش‌ها و موانعی از‌جمله چالش‌ها و موانع اقتصادی، زیرساختی، فرهنگی-اجتماعی، مدیریتی و زیست‌محیطی وجود دارد. پژوهش حاضر با نتایج پژوهش مرادی و همکاران (1400) همسو بوده است؛ زیرا نتایج حاکی از آن است که گردشگری شهر جوانرود با ضعف‌های داخلی عدیده از‌جمله کمبود تسهیلات اقامتی، ضعف مدیریتی، نارسایی در بازاریابی و نبود نهادهای فعّال در‌زمینۀ گردشگری روبه‌روست. در‌مقابل، مهم‌ترین قوت داخلی، وجود بازارچۀ مرزی فعّال است. همچنین، مهم‌ترین فرصت بیرونی، صادرات محصولات شهر و تبدیل‌شدن به قطب گردشگری منطقه است. در‌مقابل، مهم‌ترین تهدید بیرونی نداشتن زیرساخت‌های ارتباطی مناسب و ظهور رقبای منطقه‌ای نیرومند در‌زمینۀ گردشگری است؛ بنابراین راهبردهایی برای کاهش نقاط ضعف و استفادۀ بهینه از فرصت‌ها تدوین و در‌نهایت، راهبردهای منتخب بر‌اساس ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمّی اولویت‌بندی شد که در آن راهبرد بهبود خدمات و تسهیلات رفاهی و اقامتی و راهبرد بازاریابی کار‌آمد گردشگری در راستای جذب گردشگران و سرمایه‌گذاران به‌ترتیب در اولویت اول و دوم قرار گرفت. همچنین، پژوهش حاضر با نتایج پژوهش خارجی همچون Sezerel & Deniz (2023) همسو بوده است؛ زیرا یافته‌های کیفی در این مطالعه نشان می‌دهد که توسعۀ گردشگری از گردشگری مبتنی بر طبیعت به گردشگری انبوه تغییر کرده است. علاقۀ کم گردشگران محلی به ورزش‌های آبی و عدم تبلیغ از مهم‌ترین چالش‌هاست. علاوه‌بر عدم تأکید بر ویژگی‌های بی‌نظیر منطقه‌های حفاظت‌شدۀ ویژه کمبودها در هماهنگی و مشکلات پایش منابع (ازجمله چالش‌های منحصربه‌فردی برای توسعۀ گردشگری پایدار) است.

بر‌اساس نتایج به دست آمده می‌توان پیشنهاد‌های ذیل را مطرح کرد.

فرصت ایجاد کرسی برای فعّالان و ایجادکنندگان توسعۀ گردشگری مردمی در نهادهای ذی‌ربط، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، ادارۀ کل میراث فرهنگی و گردشگری، شهرداری و سایر دستگاه‌های اجرایی فراهم شود؛
حضور فعّال در نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی داخل و خارج از کشور و نمایش زیبایی‌ها و دیدنی‌های شهرهای چهارمحال و بختیاری به مهمانان شرکت‌کننده برای جلب توجه گردشگران، تهیۀ ماکت، عکس و پوستر آثار تاریخی و باستانی، آماده‌سازی گردشگر نقشه‌ها و بروشورهای حاوی اطلاعات لازم گردشگران، ارائۀ نمونه‌های بدیع از انواع صنایع‌دستی شهرستان‌های این استان (گلدوزی، منبت، قلمکار، قالی‌بافی و ...)، تهیه و پخش فیلم، اسلاید، انواع رادیو و برنامه‌های تلویزیونی و ... در معرفی این استان و جذب گردشگر ملاحظاتی خواهد داشت؛
تسهیل و سهولت بیشتر دستگاه‌های اجرایی برای صدور مجوزهای گردشگردی به افراد علاقه‌مند در‌سطح شهرهای استان چهارمحال و بختیاری صورت گیرد؛
احیا مجدد و مولّد‌سازی بسیاری از بناهای تاریخی و قدیمی شهرها که در آستانۀ خطر تخریب قرار دارد؛
گسترش ارتباطات و وسایل حمل‌و‌نقل، توسعۀ خدمات هوانوردی و فرودگاهی و بهره‌برداری از مسیرهای ارتباطی و حمل‌و‌نقل خوب (خطوط دریایی، راه آهن، قطار شهری زیرزمینی و...) باعث افزایش علاقۀ عمومی گردشگران خواهد شد. از سوی دیگر، توسعۀ مناسب امکانات اقامتی و پذیرایی اعم از هتل‌ها، مسافرخانه‌ها و رستوران‌ها و ارتقای کیفی امکانات رفاهی، تفریحی و ورزشی تأثیر بسزایی در این زمینه خواهد داشت؛
تأکید و تشویق دستگاه‌های اجرایی به اخذ میزبانی همایش‌ها، کارگاه‌ها و رویداد‌های ملی و بین‌المللی، مدنظر قرار گیرد؛
ایجاد تسهیلات لازم برای بخش خصوصی از‌قبیل پرداخت وام‌های بلندمدت با سود کم، واگذاری زمین مناسب به قیمت دولتی، تسهیل صدور پروانۀ ساختمانی و رفع تشریفات اداری غیرضروری و دست‌و‌پاگیر برای ایجاد هتل، متل‌ها، رستوران‌ها، استراحتگاه‌ها و غیره، تسهیلات لازم صنعت گردشگری و تضمین امنیت سرمایه و سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری با دولت به‌منظور ایجاد انگیزه و رغبت در بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در این صنعت و صدور مجوز ورود تجهیزات و ماشین‌آلات لازم. در نظر گرفتن تخفیف‌های گمرکی و مالیاتی ویژه در این زمینه از‌دیگر راهکارهای مؤثر برای رشد و گسترش گردشگری در شهرستان‌های استان چهارمحال و بختیاری است؛
مساعدت و همراهی کلیۀ دستگاه‌های اجرایی استان به‌ویژه دانشگاه‌ها و مراکز علمی برای حمایت از راه‌اندازی و میزبانی رویدادهای منطقه‌ای و ملی گردشگری در شهرهای مختلف استان صورت گیرد؛
ایجاد و تضمین امنیت همه‌جانبه در بُعد خارجی، داخلی و ملی باید صورت گیرد. برای نیل به این هدف پس از برقراری امنیت کامل با استفاده از ابزارهای ارتباطی و رسانه‌های ملی و بین‌المللی باید امنیت کامل در استان وجود داشته باشد تا این استان مورد توجه عموم و گردشگران تمامی کشورهای جهان قرار گیرد؛
ایجاد سازمانی مستقل، قوی و متمرکز با تشکیلات جدید و شرح وظایف برای حل مسائل و مشکلات مرتبط با گردشگری و صنعت گردشگری شهری استان، استفاده از تجربه‌های سایر استان‌ها و خارج از کشور، کاهش تشریفات و ... از‌جمله اصلاحات لازم در‌حوزۀ سازمان‌های گردشگری است که باعث رونق این صنعت خواهد شد.

References

منابع

ترابی، فرنگیس، و نادعلی پور، زهرا (1401). شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های توسعۀ گردشگری پایدار شهری در منطقۀ 4 تهران. مطالعات شهر ایرانی-اسلامی، 13(49)، 103-130.

https://iic.ihss.ac.ir/ar/Article/40606

تقدیسی، احمد، گودرزی، سمیه، و بیک محمدی، حسن (1394). بررسی و تحلیل چالش‌های توسعۀ توریسم روستایی ازدیدگاه روستاییان روستاهای هدف گردشگری استان آذربایجان غربی. برنامه‌ریزی فضایی، 5(1)، 83-100.

https://sppl.ui.ac.ir/article_16027.html

چراغی، مهدی، قلی‌زاده، حیدر، توحیدلو، شادعلی، و علیپور، حسن (1401). ‌شناسایی چالش‌های توسعۀ گردشگری روستایی در مناطق مرزی (مورد مطالعه: منطقۀ آزاد ارس). مطالعات کارآفرینی و توسعۀ پایدار کشاورزی، 9(1)، 17-36. https://doi.org/10.22069/jead.2022.11482.1565

حجازی، سید جعفر، و خیاط‌زاده، فرزانه (1388). فرصت‌ها و چالش‌های گردشگری در استان خوزستان. فصلنامۀ علمی پژوهشی توسعۀ اجتماعی، 3(2)، 16-26. https://www.magiran.com/p853655

خواجه نبی، فهیمه، زند مقدم، محمد‌رضا، و کرکه آبادی، زینب (1399). تحلیل ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، محیطی و نهادی در رشد و توسعۀ گردشگری شهری (مطالعۀ موردی: شهر گلوگاه). پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 11(21)، 13-28. https://doi.org/10.30473/grup.2020.7469

درخشان‌زاده، محمد، و دادرس، بیژن (1397). واکاوی چالش‌های توسعۀ گردشگری در استان کهگلویه و بویر احمد. جغرافیا و روابط انسانی، 1(2)، 82-100. https://www.gahr.ir/article_69408.html

دهقان‌فر، سکینه، و قاسمی‌زاد، علیرضا (1396). شناسایی مشکلات گردشگری استان ساحلی بوشهر و ارائۀ راهکارهای مناسب، فصلنامۀ گردشگری و توسعه، 6(1)، 178-194.

https://doi.org/10.22034/jtd.2020.110401

رحمتی، منصور، پاشازاده، اصغر، و افروشه، رضا. (1400). شناسایی و دسته‌بندی چالش‌های توسعۀ گردشگری شهر گرمی. گردشگری و توسعه، 10(3)، 81-95. https://doi.org/10.22034/jtd.2020.231781.2035

سعیدی، علی‌اصغر، بهشتی، محمد، و رضوانی، رضا (1391). موانع اساسی سیاست‌گذاری گردشگری ازنظر نخبگان، مجله‌ی برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 1(2)، 33-56.

https://tourismpd.journals.umz.ac.ir/article_302.html

سندگل، مهدی، و شریفی‌نیا، زهرا (1395). بررسی موانع و مشکلات توسعۀ گردشگری (مطالعۀ موردی: شهرستان قائم‌شهر). فصلنامۀ جغرافیا برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 6(25)، 71-83.

https://www.jgeoqeshm.ir/article_44951.html

شفیعی، زهرا (1399). بررسی چالش‌های توسعۀ شهر گردشگری (مطالعۀ موردی: شهر کنگاور). دومین کنفرانس بین‌المللی توسعۀ علوم جغرافیا و گردشگری و توسعۀ پایدار، تهران. https://civilica.com/doc/1136218

شکوهی بیدهندی، روح اله، عزیز‌آبادی فراهانی، فاطمه، طالبیان، محمد‌حسن، قالیباف، محمد‌باقر، و صالحی امیری، سید رضا (1399). مدیریت راهبردی گردشگری شهر تهران: چالش‌ها و فرصت‌ها. باغ نظر، 17(92)، 75-88.

https://doi.org/10.22034/bagh.2019.160240.3890

صباحی گراغانی، یاسر، و مرصوصی، نفیسه (1399). تحلیل نقش موانع انسانی در توسعۀ گردشگری پایدار شهر کرمان. برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری، 9(35)، 162-186.

https://doi.org/10.22080/jtpd.2021.18738.3282

طهماسبی، مریم، و طهماسبی مقدم، رضا (1389). ناپایداری اکوتوریسم روستایی در استان خوزستان. انسان و محیط زیست، 8(4)، 1-20. https://journals.srbiau.ac.ir/article_6510.html

فرجی راد، خدر، پریشان، مجید، و یاری حصار، ارسطو (1396). تحلیل چالش‌های توسعۀ گردشگری تجاری در شهر مرزی بانه از‌دیدگاه تسهیلات و زیرساخت‌های گردشگری. گردشگری شهری، 4(2)، 1-15.

https://doi.org/10.22059/jut.2017.200233.175

قاسم‌نژاد، زینب، مجیدی قهرودی، نسیم، و جلیلوند، محمدرضا (1400). بررسی چالش‌های توسعۀ گردشگری دیجیتال (مطالعۀ موردی: شهر تهران). نشریۀ گردشگری شهری، 8(3)، 79-90.

https://doi.org/10.22059/jut.2021.325447.912

قربانی گلزاری، سپیده، حسین‌زاده دلیر، کریم، و بیک بابایی، بشیر (1398). بررسی و تحلیلی بر چالش‌های توسعۀ توریسم شهری (نمونۀ موردی: شهر تبریز). نشریۀ جغرافیایی فضای گردشگری، 8(30)، 33-45.

https://sanad.iau.ir/Journal/gjts/Article/999288

گودرزی، مجید، فیروزی، محمد‌علی، ملکی، و کعب عمیر، کریمه (1399). بررسی و تحلیل موانع توسعۀ گردشگری آبی در استان خوزستان. مطالعات مدیریت گردشگری، 15(52)، 11-140.

https://doi.org/10.22054/tms.2020.49911.2266

محسنی، رضاعلی (1388). گردشگری پایدار در ایران: کارکردها، چالش‌ها و راهکارها. مجلۀ فضای جغرافیایی، 9(28)، 171-149. https://www.sid.ir/paper/91381/fa

مرادپور، ‌نبی، ‌تقوی زیروانی، ‌اسماعیل، و ‌قربانی، ‌حمید (1396). بررسی تأثیر شاخص‌های پیاده‌مداری بر توسعۀ گردشگری پیادۀ شهری (مطالعۀ موردی: شهر خرم‌آباد). مجلۀ گردشگری شهری، 4(2)، 99-112.

https://doi.org/10.22059/jut.2017.203099.192

مرادی، ابوالفضل، محمدیان مصم، حسن، حیدری، سامان، و آقایی، پرویز (1400). تحلیلی بر فرصت‌ها و چالش‌های توسعۀ صنعت گردشگری در شهر جوانرود. آمایش و توسعه، 1(1)، 1-22.

https://mag.iuc.ac.ir/article_244608.html

موسایی، میثم، هاشمی، سمیه، و ابراهیمی، میترا (1391). بررسی جامعه‌شناختی توسعۀ پایدار گردشگری در ایران: موانع، چالش‌ها، راهکارها. فصلنامۀ تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد شوشتر، 6(16)، 25-50.

https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/61250

مهرافزون، محمد (1398). تبیین چالش‌ها و راهکارها در گردشگری (مطالعۀ موردی: شهر بروجرد). فصلنامۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، 11(40)، 127-154.

https://sanad.iau.ir/Journal/zagros/Article/937917

منشی‌زاده، رحمت‌اله، مزارزهی، یعقوب، حسینی کهنوج، سید رضا، و رمضانی، لاوین (1399). شناسایی و تحلیل پتانسیل‌ها و چالش‌های توسعۀ گردشگری منطقۀ ساردوئیه. پژوهش‌های دانش‌زمین، 11(1)، 237-251.

https://doi.org/10.52547/esrj.11.1.237

وزین، نرگس، و ستایش، مهدی (1397). بررسی چالش‌های گردشگری شهری در ایران. کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و مدیریت توسعۀ شهری در ایران، تهران.

References

Alam, J., Quazi, N., & Abu, K. (2022). Prospects and challenges for sustainable tourism: Evidence from south asian countries. International Journal of Multidisciplinary Research and Technol, 3(9), 19-42. https://doi.org/10.48550/arXiv.2211.03411

Alzboun, N. M. (2019). Domestic tourism in Jordan: Patterns challenges and opportunities. Journal Of Environmental Management and Tourism, 2(34), 281-291. https://doi.org/10.14505//jemt.v10.2(34).01

Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97-16. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3

Cheraghi, M., Qolizadeh, H., Tohidlo, S., & Alipour, H. (2022). Identifying the challenges of rural tourism development in border areas (Case study: Aras azad zone). Entrepreneurship Studies and Sustainable Development of Agriculture, 9(1), 17-36. https://doi.org/10.22069/jead.2022.11482.1565 [In Persian].

Dehghan Far, S., & Ghasemizad, A. (2016). Identifying tourism problems in Bushehr coastal province and providing appropriate solutions. Tourism and Development Quarterly, 6(1), 178-194. https://doi.org/10.22034/jtd.2020.11040 [In Persian].

Derakhshanzadeh, M., & Dadres, B. (2017). Analyzing the challenges of tourism development in kohgluye and boyer ahmad provinces. Geography and Human Relations, 1(2), 82-100. https://www.gahr.ir/article_69408.html [In Persian].

Faraji Rad, K., Parshan, M., & Yari Hesar, A. (2016). Analysis of the challenges of commercial tourism development in the border city of Baneh from the point of view of tourism facilities and infrastructure. Urban Tourism, 4(2), 1-15. https://doi.org/10.22059/jut.2017.200233.175 [In Persian].

Ghorbani Golzari, S., Hosseinzadeh Dalir, K., & Beik Babaei, B. (2018). A review and analysis on the challenges of urban tourism development (A case example: Tabriz city). Geographical Journal of Tourism Space, 8(30), 33-45. https://sanad.iau.ir/Journal/gjts/Article/999288 [In Persian].

Goudarzi, M., Firuzi, M., & Kaab Umir, K. (2019). Investigation and analysis of water tourism development obstacles in Khuzestan province. Tourism Management Studies, 15(52), 111-140. https://doi.org/10.22054/tms.2020.49911.2266 [In Persian].

Hejazi, J., Khayatzadeh, F. (2009). Opportunities and challenges of tourism in Khuzestan province. Social Development Research Quarterly, 3(2), 16-26. https://www.magiran.com/p853655 [In Persian].

Khaje Nabi, F., Zand Moghadam, M., & Karke Abadi, Z. (2019). Analysis of social cultural economic environmental and institutional structures in the growth and development of urban tourism (Case study: Golugah city). Scientific Quarterly of Urban Ecology Research, 11(21), 13-28. https://doi.org/10.30473/grup.2020.7469 [In Persian].

Lee, T. H., & Jan, F. H. (2019). Can community-based tourism contribute to sustainable development? Evidence from residents perceptions of the sustainability. Tourism Management Journal, 70(1), 368-380. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.09.003

Matthew, O. A., Ede, Ch., Osabohien, O., Ejemeyovwi, J., Ayanda, T., & Okunbor, j. (2019). Interaction effect of tourism and foreign exchange earnings on economic growth in nigeria. Sagepub Journal, 22(1), 1-16. https://doi.org/10.1177/0972150918812985

Mehrafzon, M. (2018). Explanation of challenges and solutions in tourism (Case study of Borujerd city). Journal of Zagros Landscape Geography and Urban Planning, 11(40), 127-154. https://sanad.iau.ir/Journal/zagros/Article/937917 [In Persian].

Mohseni, R. (2009). Sustainable tourism in Iran: functions challenges and solutions. Geospatial Journal, 9(28), 149-171. https://www.sid.ir/paper/91381/fa [In Persian].

Monshizadeh, R., Mazarzehi, Y., Hosseini Kahnuj, R., & Ramazani, L. (2019). Identifying and analyzing the potentials and challenges of tourism development in Sardoye region. Earth Science Research, 11(1), 237-251. https://doi.org/52547/esrj.11.1.237 [In Persian].

Monteserín, O., Baños, C., Ferreres, J. B., & Vera-Rebollo, J. F. (2022). La planificación de espacios turísticos. Hab turismo Publication. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=8766369

Moradpoor, N., Taqavi Zirvani, I., & Qorbani, H. (2016). Investigating the effect of pedestrian indicators on the development of urban pedestrian tourism (A case study of Khorramabad city). Urban Tourism Magazine, 4(2), 99-112. https://doi.org/10.22059/jut.2017.203099.192 [In Persian].

Moradi, A., Mohammadian Mosem, H., Heydari, S., & Aghaei, P. (2021). An analysis of the opportunities and challenges of tourism industry development in the city of Javanrood. Research and Development, 1(1), 1-22. https://mag.iuc.ac.ir/article_244608.html [In Persian].

Mousai, M., Hashemi, S., & Ebrahimi, M. (2011). Sociological study of sustainable development of tourism in Iran: Obstacles challenges solutions. Social Sciences Quarterly Islamic Azad University- Shushtar Branch, 6(16), 25-50. https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/61250 [In Persian].

Qasemnejad, Z., Majidi Kahrodi, N., & Jalilvand, M. (2021). Examining the challenges of digital tourism development (Case study: Tehran city). Journal of Urban Tourism, 8(3), 79-90. https://doi.org/22059/jut.2021.325447.912 [In Persian].

Rahmati, M., Pashazadeh, A., & Afrosheh, R. (2021). Identification and categorization of tourism development challenges in Garami city. Tourism and Development, 10(3), 81-95. https://doi.org/10.22034/jtd.2020.231781.2035 [In Persian].

Sabahi Garaghani, Y., & Marsoosi, N. (2019). Analysis of the role of human obstacles in the development of sustainable tourism in Kerman. Tourism Planning and Development, 9(35), 162-186. https://doi.org/10.22080/jtpd.2021.18738.3282 [In Persian].

Samat, N., & Harun, N. (2013). Urban development pressure: Challenges in ensuring sustainable tourism development in langkawi island PSU-USM international conference on humanities and social sciences. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 91(1), 385– 394. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.08.435

Saidi, A., Beheshti, M., & Rezvani, R. (2012). Basic obstacles of tourism policy from the point of view of elites. Journal of Tourism Planning and Development, 1(2), 33-56. https://tourismpd.journals.umz.ac.ir/article_302.html [In Persian].

Sebele, L.S. (2010). Community based tourism ventures benefits and challenges: Khama rhino sanctuary trust central district Botswana. Journal of Tourism Management, 1(31), 136-146. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.01.005

Sanadgol, M., & Sharifinia, Z. (2015). Investigating obstacles and problems of tourism development case study: Qaemshahr city. Geography Quarterly (Regional Planning), 6(25), 71-83. https://www.jgeoqeshm.ir/article_44951.html [In Persian].

Sezerel, H., & Deniz, K. (2023). The challenges of sustainable tourism development in special environmental protected areas: Local resident perceptions in Datça-Bozburun. Sustainability, 15(4), 33-64. https://doi.org/10.3390/su15043364

Shafii, Z. (2019). Examining the challenges of tourism city development (case study: Kangavar city). The Second International Conference on The Development of Geography and Tourism Sciences and Sustainable Development, Tehran. https://civilica.com/doc/1136218 [In Persian].

Shokuhi Bidhendi, R., Azizabadi Farahani, F., Talebian, M., Qalibaf, M., & Salehi Amiri, R. (2019). Strategic tourism management of Tehran city: Challenges and opportunities. Bagh Nazar, 17(92), 75-88. https://doi.org/10.22034/bagh.2019.160240.3890 [In Persian].

Song, H., Larry, D., Gang, L., & Zheng, C. (2012). Tourism economics research: A review and assessment. Annals of Tourism Research, 39(3), 1653-1682. https://doi.org/10.1016/j.annals.2012.05.023

Sundary, M. (2015). The rnfluence of safety promotion and trust towards image satisfaction and loyalty (The study og domestic tourist at samosir regency north Sumatra province). Universal Journal of Management and Social Sciences, 5(2), 22-36. http://repository.ubaya.ac.id/id/eprint/36405

Taghdisi, A., Godarzi, S., & Beyk Mohammadi, H. (2014). Investigation and analysis of rural tourism development challenges from the perspective of the villagers of the tourism target villages of West Azarbaijan Province. Spatial Planning, 5(1), 83-100. https://sppl.ui.ac.ir/article_16027.html [In Persian].

Tahmasebi, M., & Tahmasebi Moghadam, R. (2010). Unsustainability of rural ecotourism in Khuzestan province. Man And Environment, 8(4), 1-20. https://journals.srbiau.ac.ir/article_6510.html [In Persian].

Torabi, F., & Nadalipour, Z. (2022). Identifying the challenges and opportunities of sustainable urban tourism development in the 4th district of Tehran. Iranian-Islamic City Studies, 13(49), 103-130. https://iic.ihss.ac.ir/ar/Article/40606 [In Persian].

Wazin, N., & Setayesh, M. (2017). Examining the challenges of urban tourism in Iran. International Conference on Civil Engineering, Architecture and Urban Development Management in Iran, Tehran. https://civilica.com/doc/847805 [In Persian].

Structural Explanation of Urban Tourism Development Challenges in Chaharmahal and Bakhtiari Cities

Full Text

References

Volume 15, Issue 1 - Serial Number 56
March 2025
Pages 55-86

Files

History

Share

How to cite

Statistics

Structural Explanation of Urban Tourism Development Challenges in Chaharmahal and Bakhtiari Cities

Full Text

References

Volume 15, Issue 1 - Serial Number 56March 2025Pages 55-86

Files

History

Share

How to cite

Statistics

Volume 15, Issue 1 - Serial Number 56
March 2025
Pages 55-86