ساماندهی و اصلاح حریم شهر اصفهان (نمونه موردی: منطقه رهنان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه آزاداسلامی واحد نجف آباد

2 دانشیار گروه جغرافیای دانشگاه آزاداسلامی واحد نجف آباد

3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاداسلامی واحد نجف آباد

چکیده

رهنان در دهه‌های اخیر به علت رشد بی رویه جمعیت و مهاجرپذیری دارای توسعه فیزیکی شدیدی بوده است. این روند ناشی از تاَثیرات متقابل این حوزه شهری با حوزه شهری اصفهان و نواحی روستایی پیرامون خود است و هم چنین گسترش چند جانبه عناصر کالبدی مشکلات زیادی را در زمینه‌های عدم تعادل بین توسعه فیزیکی و توانای محیطی و تجهیزاتی و خدمات رسانی شهری و تخریب اراضی زراعی پیرامون شهر به وجود آورده است. هدف کلی پژوهش بررسی ساماندهی واصلاح حریم منطقه رهنان در شهر اصفهان باتوجه به شناخت وضعیت موجود است.روش پژوهش بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی – موردی، تحلیلی است. اطلاعات پژوهش براساس مصاحبه، مشاهده (به صورت میدانی) و پرسشنامه و جمع آوری داده‌ها ازطریق فیش صورت گرفته است. ابزار جمع آوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه ای اسنادی بوده و با توجه به شناخت و تحلیل وضع موجود، به ارزیابی کلیه عوامل درونی وبیرونی و توان‌های نهفته موثر در توسعه پایدار حریم رهنان پرداخته شده و نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهدید‌های موجود در قالب تکنیک برنامه ریزی استراتژیک (SWOT) آورده شده است. بنابراین موضوع انتخاب شده به دنبال شناخت ماهیت و روابط بین عوامل جغرافیایی و اقتصادی و اجتماعی، جمعیتی و توسعه عناصر کالبدی شهر و پیامدهای ناشی از آن است که از مشکلات بعدی جلوگیری نموده و برای برنامه ریزان شهری راهکارهای بهینه ای را ارایه نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reorganization and reform of privacy Isfahan (sample: Zone Rehnan)

نویسندگان [English]

  • Mehri Azani 1
  • Mahdi Momeni 2
  • Annahita Soltani 3
1 Assistant Professor of Geography Department, Islamic Azad University, Najaf Abad Branch
2 Associate Professor of Geography at Islamic Azad University, Najaf Abad Branch
3 Graduate student of geography and urban planning at Islamic Azad University, Najaf Abad Branch
چکیده [English]

Rehnan in recent decades due to uncontrolled population growth and physical development permits immigration has been severe. This process of mutual influences resulting from the urban areas with urban areas of Isfahan, its surrounding rural areas is expanding, also elements of multilateral Physical many problems the imbalance between developed areas, the physical ability, environmental equipment, services in urban and agricultural land degradation around the city has created. The overall goal of research is organizing regional reform Rehnan privacy in regard to recognition of Isfahan. Based on objective research methods and applications based on descriptive nature - a case, is analytic. Information based on research interviews, observation (if you know) and questionnaires and data collection was done through the jack. The data collected through documents and library studies, according to the understanding and analysis of the current situation, to assess all internal and external factors and can be impacted by privacy Rehnan effectively in sustainable development and discusses the strengths and weaknesses, opportunities and threats existing techniques in the form of strategic planning (SWOT) is given. Therefore, the selected topic for understanding the nature and relationships between geographical and social and economic factors, population and development elements of the city and Physical consequences resulting from it and prevent further problems for urban planners to provide optimum solutions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • suburban
  • urban sphere of influence the city
  • region
  • urban areas scheme
  • Space
  • Organization
 1-مقدمه

در دو دهه اخیر شهر در ایران به محور زندگی اقتصادی- اجتماعی تبدیل شده است و آن چه به مشکلات شهری معروف است هر روز بیشتر نمایان گشته است(حسامیان و دیگران،20:1363).با گسترش پدیده شهر نشینی و شهر گرایی و توسعه مهاجرت به شهرها و گسترش کالبدی آن‌ها مشکلات شهر‌ها روز به روز بیشتر خواهد شد. (مجنونیان، 46:1374)، اندیشه توسعه، چون هر پدیده دیگر تحول و تکامل یافته است در حقیقت توسعه به معنی کوشش آگاهانه نهادی شده و مبتنی بر برنامه ریزی برای ترقی اجتماعی و اقتصادی جامعه منحصر به فرد قرن بیستم است (اذانی،3:1381). موضوع مطرح در کلان شهر اصفهان چگونگی دستیابی به توسعه پایدار است که مباحث مهمی از قبیل جمعیت،کشاورزی،تنوع زیستی،مصرف انرژی،گرما،تعادل و تساوی در حق استفاده از منابع طبیعی و شهر نشینی را در بر می گیرد.(همان:9)زیرا کلانشهر اصفهان، چون موجودی زنده و پویا، تحت تاثیر عوامل درونی و بیرونی به رشد و گسترش خود ادامه داده است. در مجموعه پیچیده و کلان حوزه غرب اصفهان که تحت تاثیر عوامل گوناگون داخل و خارج از حوزه قراردارد، مسایل گوناگونی قابل شناسایی است از آن جایی که قسمت اعظم بخش مسکونی حوزه غرب شامل ناحیه‌های قدیمی می‌شود، لذا در حال حاضر در جریان ادغام این ناحیه‌ها در شهر اصفهان و تغییر الگوی اشتغال و زندگی، عناصر طبیعی و زیست محیطی  هم چون مادی‌ها و درختان غیر مثمر، نقشی در زندگی وحیات اجتماعی و خصوصی مردم ندارند، لذا وجود، حفظ و گسترش آن‌ها از سوی مردم به صورت خود جوش، دیگر صورت نمی گیرد مهاجرت‌های سال‌های اخیر که به ورود جمعیت مهاجر از اقوام دیگر انجامیده هویت اجتماعی آن را دچار خدشه‌هایی نموده، کیفیت زیستی و اجتماعی محله‌هارا کاهش داده و آن را با معضلات جدیدی روبرو ساخته است. از این رو به نظر می رسد که اگر این بافت مورد ساماندهی اجتماعی و اقتصادی و کالبدی قرار نگیرد، ظهور پدیده‌های ناهنجار اجتماعی و کالبدی را موجب خواهد گردید. با توجه به کمبود یا نبود مطالعات همه جانبه در رابطه با مسایل شهری رهنان شک نیست که تجزیه و تحلیل مطالعات روند تغییرات گذشته و بررسی شرایط فعلی و پیش بینی مسایل و مشکلات آتی با دید جغرافیایی برای مسؤولان مربوط، برنامه ریزان و دست اندر کاران شهری می‌تواند مفید واقع گردد. در زمینه حل مسایل کالبدی و رشد بی رویه شهر تجدید حیات و سازمان دهی بافت قدیمی، جهت دهی توسعه فیزیکی، کنترل بورس بازی زمین، منطقه بندی شهر و توزیع فضایی و کافی خدمات شهری از فعالیت‌های مؤثر خواهد بود

 

 

1-1 -شرح و بیان مساله

جمعیت شهررهنان در سال 1375 بالغ بر 41819 نفر بوده و در سال 1387 به بیش 58،702  نفر رسیده است که نشان می‌دهد درحدود 12سال گذشته جمعیت شهر 5/1 برابر شده که در نتیجه توسعه کالبدی گسترده ای را ایجاد نموده است (مرکز آمار-1388) و به دنبال خود مشکلاتی از جمله توسعه فیزیکی بدون برنامه ریزی، کاهش زمین‌های کشاورزی، افزایش توان جذب مهاجرین،کمبود سرانه امکانات و تجهیزات شهری از جمله تجهیزات آموزشی، بهداشتی، درمانی، فرهنگی را به وجود آورده است. اگر انبوهی مشکلات شهر رهنان به حد بحرانی نرسیده باشد توسعه بدون برنامه و عدم توجه به توان‌های موجود در آینده نزدیک نه فقط این شهر را بلکه منطقه شهری دشت اصفهان را با مشکلات فراوان روبه رو خواهد ساخت.در زمینه بیان مساله ومشکلاتی که ذهن محقق را بر آن داشت تا این موضوع را برای پژوهش بر گزیند می توان به مواردی چون؛ سازمان فضایی حریم شهررهنان چگونه است؟وضعیت مدیریت حریم درمنطقه درچه سطحی است؟آیاعوامل طبیعی و جغرافیایی بیش از عوامل سیاسی در شکل گیری توسعه فیزیکی شهر مؤثر بوده است ؟آیا ساماندهی واصلاح حریم شهراصفهان درمنطقه رهنان درجهت توسعه پایدارصورت گرفته است؟

آیا استقرار خط حریم مصوب منطقه رهنان در منطقه بندی اصفهان و خمینی شهر تداخل ایجاد کرده است؟ از جمله مواردی بودند که ذهن محققین این مقاله را بر آن داشت تا به بررسی آن بپردازند. با توجه به آنچه گفته شد انتظار تقاضا برای راه حل‌های جدید که بتواند این معضلات را شناسایی نماید و یا کاهش دهد در جامعه ای که روز به روز در حال توسعه روزافزون است طبیعی می باشد و لزوم تحقیق در زمینه تحلیل جغرافیایی رشد کالبدی این شهر را آشکار می سازد.

 

1-2-اهمیت وضرورت موضوع تحقیق

هر بزرگ شهر به دلایلی که تماماً به اندازه و حد گسترش شهرمربوط می شوند،از دو بخش عمده تشکیل شده است: یک بخش که در برگیرنده سطح مقرر و قانونی بزرگ شهر در هر مقطع زمانی است و بخش دیگر‌هاله ای به دور آن است، تا شهر را از یک سو ازگزند توسعه‌ها و پیشروی‌های ناخواسته شهری محافظت کند و ازسوی دیگر به عنوان مفری برای جمعیت ساکن در بزرگ شهر به حساب آید. حریم مناطق مختلف شهری می تواند برساماندهی فضایی کالبدی منطقه تاثیرگذارباشد واصلاح حریم شهری برکیفیت ساکنان منطقه موثربوده و می تواند موجب حفاظت زمین‌های مرغوب کشاورزی شودازجمله  انواع مشکلاتی که درهاله‌های شهری به خصوص بزرگ شهرها امکان بروز می یابند می توان به مواردی چون خارج شدن زمین از بهره دهی کشاورزی و تقسیم بی رویه زمین که باعث فزونی عرضه بر تقاضا و باقی ماندن زمین‌های خالی و توسعه نیافته در لابه‌لای فضاهای ساخته شده در‌هاله شهری می‌شود و همچنین به دلیل استقرار جمعیت در گروه‌های درآمدی پایین تر درهاله‌های شهرهای بزرگ (به خصوص آن بخش از‌هاله‌ها که دروضعیت کالبدی مناسبی که جاذب جمعیت در گروه‌های درآمدی بالا باشد قرار ندارند)، عوارض شهری لازم برای تامین خدمات رفاهی معمولاً خارج از توان مالی جمعیت ساکن است؛ قیمت زمین در‌هاله شهرهای بزرگ به اندازه ای افزایش می یابد که دیگر ادامه حیات فعالیت کشاورزی و اختصاص زمین گران قیمت به این فعالیت، مگر در صورت اعمال شدیدمقررات و قوانین، امکان پذیر نخواهد بود؛گسترش توسعه علاوه بر تهدید زمین‌های کشاورزی، بر نوع کشت در زمین‌های کشاورزی باقی مانده نیز اثر می گذارد؛ تفکیک زمین بدون پیروی از مقررات منجر به تقسیم زمین درقطعات خرد و کوچک می شود که معمولاً با نحوه تقسیم بندی و تفکیک زمین در نواحی هم جوار و شهر مرکزی در تضاداست؛ازاین روجمعیت ساکن در‌هاله شهری معمولاً توان و اطلاعات لازم درخرید زمین را ندارد و در نتیجه مالکیت زمین در قسمت‌هاله شهری در اختیار افراد غیر بومی و بورس بازان زمین قرارمی گیرد در نتیجه ساماندهی و اصلاح حریم شهری از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود (مهندسین مشاور ماب-1387).

 

1-3-پیشینه تحقیق

تاکنون درزمینه حریم شهری و حدود و وظایف مدیران شهری درخصوص استقرار وجا به جایی حریم در منطقه بندی شهر رهنان پژوهشی به طور مستقیم صورت نگرفته اما مطالعات گروه مهندسین مشاور مآب در زمینه نوسازی و بهسازی بافت فرسوده منطقه در سال1387به طور غیر مستقیم در این زمینه موجود است.این پژوهش می تواند درساماندهی کالبدی فضایی منطقه تاثیر گذار باشد.

1-4- مواد وروش

در این پژوهش روش تحقیق بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی موردی،تحلیلی همبستگی است و برای بدست آوردن اطلاعات از مطالعات کتابخانه ای و بهره گیری از اسناد و مدارک و گزارش‌های موجود، تهیه و تکمیل پرسشنامه، تجزیه و تحلیل آمارها و استخراج نتایج،مصاحبه با صاحب نظران و مدیران ادارات و مهندسین مشاور، مطالعات و تحقیقات میدانی و پیمایشی و... استفاده شده ونیز ابزار جمع آوری اطلاعات پژوهش براساس مصاحبه و مشاهده(به صورت میدانی) و پرسشنامه وجمع آوری داده‌ها ازطریق فیش  برداری صورت گرفته است.ابزارسنجش اطلاعات در این تحقیقبراساس مدل‌های عوامل استراتژیک(SFAS-EFAS-IFAS)  بوده، تحلیل‌ها و انجام آزمون فرضیه‌ها باتوجه به داده‌های آماری  استنباطی و مدل‌های نامبرده تایید یا رد می گردد.

 

1-5- محدوده و قلمرو پژوهش

محدوده ای که تحت عنوان محله رهنان انتخاب شده، بخشی از محدوده محلات اربعه شمال غرب اصفهان است. این محلات بخشی از منطقه 11 و به همراه مناطق 2و9، حوزه غرب اصفهان را تشکیل می‌دهند. حوزه غرب به دلیل بافت کالبدی- جمعیتی روستایی خود و مجاورت با اراضی کشاورزی و باغی وسیع در جنوب و غرب خود از یک سو و نیز مجاورت با مناطق مهم صنعتی اصفهان در شمال از سوی دیگر، بسیار حایز اهمیت است. نرخ رشد جمعیت فعال و اشتغال شهر رهنان از میانگین حوزه غرب بالاتر است. به لحاظ استقرار بخش قابل ملاحظه ای از فعالیت‌های تولیدی و کارگاهی (از قبیل فعالیت‌های مرتبط با درودگری و مبل سازی)، تعمیرگاهی و خدمات خودرویی (از قبیل صافکاری و تراشکاری)، نرخ اشتغال و ضریب رشد جمعیت فعال در آن بسیار بالاست با این حال به لحاظ بافت تاریخی و سیمای نیمه روستایی – شهری خود از جمله نواحی عقب مانده و آسیب پذیر به شمار می رود.طبق نظر طرح‌های بالادست،  حوزه غرب باید بخش قابل توجهی از جمعیت سرریز اصفهان را جذب نماید و این به معنی تفکیک هر چه بیشتر اراضی کشاورزی و استفاده بیشتر از مستغلات برای اسکان (و نه برای تولید) و کاهش انسجام اجتماعی آن است. خوشبختانه سهم رهنان و به ویژه محدوده تاریخی آن تدقیق نشده و می توان به حفاظت از آن پرداخت. این محلات به واسطه انسجام اجتماعی بی نظیر خود و به اتکای اقتصادی پویا توانست در طول دست کم هفتصد سال قدمت تاریخی خود، باوجود نزدیکی به اصفهان، و حتی در طی سده‌های پرافتخار شکوفایی این شهر، فاصله و هویت نسبتاً مستقل خود را حفظ نماید. و تنها پس از دهه چهل قرن جاری،  ابتدا به آرامی و سپس (پس از جنگ) به سرعت به کلان شهر اصفهان نزدیک شد تا آنجا که امروز بخشی از منطقه 11 اصفهان به شمار می آید، حال مساله این است که از رهگذر این نزدیکی سریع نه تنها بافت کالبدی با هویت رهنان آسیب دیده و فرسودگی کالبدی چهره خود را نشان داده، بلکه انسجام اجتماعی مردم نیز دستخوش تهدیدهای جدی واقع شده است و می رود که اقتصاد آن نیز با گردش به سمت بورس (بویژه مستغلات) استحکام خود را از دست بدهد و چه بسا مشارکت‌های مردمی موجود هم به تدریج رنگ ببازد؛بنابراین ساماندهی حریم و اصلاح آن حایز اهمیت است.

 

2-مفاهیم،دیدگاه‌ها و مبانی نظری

2-1-تعاریف ومفاهیم

2-1-1-مفهوم حریم شهر

طبق ضوابط ایران،آن قسمت از مناطق خارج از محدوده قانونی شهر که در آن نظارت بر فعالیت‌های عمرانی،از قبیل تفکیک اراضی،احداث و تعریض معابر و ایجاد ساختمان زیر نظر شهرداری بوده و بر اساس قوانین مربوط به شهرداری‌ها انجام شود؛حریم آن شهر به حساب می آید (شیعه،10:1378).

 

2-1-2-مفهوم حوزه نفوذ شهر1

حوزه نفوذ شهر، عرصۀ پیرامونی شهرهاست که از ابعاد مختلف کالبدی و اجتماعی- اقتصادی با شهر در تعامل مستقیم قرار دارد. به سخن دیگر، این حوزه به محدوده جغرافیایی وابسته و همبسته به یک کانون شهری گفته می شود که برای خدمات و یا روابط ویژه ( از جمله فعالیت‌های اقتصادی و یا توزیع امکانات) با آن در ارتباط است (حاتمی نژاد،42:1375 ).

 

2-2- دیدگاه‌ها و مبانی نظری

برایان بری در کتاب جغرافیای مراکز بازاری و توزیع خرده فروشی، واژه ناحیه بازاری را با مفهوم مترادف حوزه نفوذ مورد استفاده قرار داده است. به هر تقدیر شناخت ناحیه بازاری در مکانیابی فعالیت‌ها و تدارک خدمات اهمیت زیادی دارد و با استفاده از فن تحلیل ناحیه بازاری می توان حوزه نفوذ یک محصول یا خدمت را مبتنی بر تقاضای هزینه حمل و نقل و حداکثر قیمت قابل پرداخت از سوی مشتری تعیین کرد.

واژۀ حوزۀ شهری2 در گذشته توسط جغرافیدانان انگلیسی برای مشخص کردن ناحیه واقع در پیرامون و از نظر کارکردی وابسته به یک شهر به کار می رفت، اما در زمان حاضر، در اغلب منابع واژگانی مانند حوزۀ نفوذ بازاری و حتی ناحیه تابع مورد استفاده است.

به طور کلی حوزه نفوذ شهر فضایی است که ارتباطات متقابل میان ناحیه پیرامونی و شهر در قالب آن انجام می پذیرد. به عبارت دیگر، حوزه نفوذ هر مجتمع زیستی شامل مراکز سکونتی که در اطراف آن قرار دارند و ساکنان آنها برای انجام امور جاری و روزمره خود به آن مراکز مراجعه می کنند (سعیدی، 12:1374).

 

2-3- موقعیت جغرافیایی رهنان

رهنان در 51 درجه و 38 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 40 دقیقه عرض جغرافیایی در شمال غرب اصفهان و در فاصله 3 کیلومتری شهر اصفهان قرار گرفته است. این شهر 9 کیلومتر مربع مساحت دارد و با ارتفاع 1864 متر از سطح دریا در حد فاصل شهرستان خمینی شهر و شهر اصفهان قرار گرفته است.

رهنان از طرف شرق به خیابان امام خمینی همجوار با مناطق ملک شهر و خانه اصفهان و از طرف غرب و شمال غرب به منطقه جوی آباد از نواحی شهرستان خمینی شهر و از سمت جنوب به خیابان کهندژ و از طرف شمال به جاده بابوکان منتهی می شود(سایت معاونت شهرسازی و معماری اصفهان-1388)

شاخص ترین کاربری مطرح در محدوده مورد بحث به اراضی کشاورزی اختصاص دارد که سطحی بالغ بر 780 هکتار را به خود اختصاص داده اند. این در حالی است که کاربری‌های بایر با 500 هکتار، مسکونی با 450 هکتار و انبار با 100 هکتاردر رده‌های بعدی قرار دارند (آرشیوسازمان برنامه و بودجه استان اصفهان-1387.(

با نگاهی به ارقام سطوح کاربری‌ها علاوه بر تأیید هویت نیمه روستایی مناطق و جایگاه اقتصاد روستایی در حیات آن، می توان به این مهم دست یافت که کاربری بایر و انبار به عنوان تهدیدی در مقابل هویت سبز محدوده قد برافراشته اند. عدم امنیت و فقدان سرزندگی شهری، پیامد کاربری‌هایی از این دست بوده که نیاز به کنترل شدید آن‌ها موجود است در عین حال کاربری مسکونی با اختصاص سطحی در حدود 60% کاربری اراضی کشاورزی، فرصتی مناسب برای توسعه ای سبز را فراهم می آورد که می تواند در تلفیق با کاربری‌های نوین به ارتقای کیفیت و امنیت محدوده بیانجامد.

 

2-4-شناسایی و طبقه بندی مسایل و مشکلاتدر منطقه رهنان

2-4-1-تشریح اولیه مسایل و مشکلات منطقه 11

با عنایت به کلیات گفته شده و آن چه که در منطقه در حال حاضر وجود دارد به طور خلاصه می توان نکات ذیر را به عنوان مشکلات موجود در منطقه عنوان کرد:استقرار پراکنده کارگاه‌های صنعتی به ویژه صنایع چوب و فلز در بافت مسکونی، عدم رعایت تناسب میان محل استقرارکارگاه‌ها و فروشگاه‌های مبل با معابر، معضلات اجتماعی و فرهنگی ناشی از مهاجرت‌های اقوام خاص بدون همبستگی با هویت اجتماعی منطقه، تبدیل اراضی کشاورزی و فضاهای سبز به کارگاه‌های صنعتی کوچک و پراکنده، وجود فضاهای بزرگ مقیاس متروکه در داخل بافت.

 

 

 

نقشه شماره(1): موقعیت منطقه رهنان (11) در شهر اصفهان

 


2-4-2-معرفی جامعه آماری

از آن جا که جوامع آماری معمولا از حجم و وسعت زیادی برخوردارند و محققان نمی توانند به تمام آن‌ها مراجعه کنند، بنابراین ناگزیرند به انتخاب جمعی از آن‌ها به عنوان نمونه وتعمیم نتایج آن به جامعه مورد مطالعه اکتفا کنند (حافظ نیا؛120:1387).

جامعه آماری که در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته اند،تعدادی از شهروندان رهنان است  که شامل افراد ساکن در منطقه،کارمندان شهرداری ومسئولین ذی ربط می باشند.روش انتخاب نمونه،روش تصادفی است که برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوچران استفاده گردیده که بر اساس این فرمول 121نفر محاسبه شده است.

 

3-تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها

تجزیه تحلیل داده‌های به دست آمده از پرسشنامه‌ها از طریق آمار،استنباطی و مدل‌های عوامل استراتژیک مورد ارزیابی و آزمون قرار می گیرند.

 

3-1-آمار استنباطی

آزمون تک نمونه ای t در این پژوهش استفاده شده است.بر این مفروضه استوار است که تعداد  n مشاهده به صورت تصادفی مستقل،از جامعه ای با توزیع نرمال استخراج شده و در یک متغیر با مقیاس فاصله ای تنظیم شده است  و در سطح معنا داری 05/0فرضیه آزمون را تایید یا رد می کند. نتایج به دست آمده به شرح زیر است:

فرضیه 1: گسترش حریم شهری با کاهش زمین مساعد کشاورزی در توسعه فیزیکی منطقه تاثیرگذار است.

با توجه اطلاعات به دست آمده ازسوالات  پرسشنامه به رد یا تایید این فرضیه پرداخته شده است. با توجه به سوالات مربوط به این فرضیه و رتبه بندی پاسخ‌های ارایه شده برای هر سوال، میانگین کل برابر با 3 گویای سطح متوسطی از توسعه فیزیکی منطقه است.

برای انجام آزمون فوق ابتدا میانگین توسعه فیزیکی را در نمونه بدست آورده که در جدول  شماره(1) شاخص‌های توصیفی مهم نمونه آورده شده‌است:

 

جدول شماره(1) شاخص‌های توصیفینمونه

 

تعداد

کمترین

بیشترین

میانگین

انحراف معیار

توسعه فیزیکی

121

1

4

3.3905

0.81515

 

 

همان گونه که در جدول شماره(1) مشاهده می‌شود؛ میانگین نمونه برابر با 3905/3 شده است که از 3میانگین کل سطح توسعه بیشتر است.

 

جدول شماره(2)،آزمونT یکطرفه

 

Test Value = 3

 

t

df

Sig. (2-tailed)

Mean Difference

95% Confidence Interval of the Difference

 

Lower

Upper

توسعه فیزیکی

5.270

120

.000

.39050

.2438

.5372

 

 

در جدول شماره (2) مقدار Sig دوطرفه برابر با صفرشده است. با توجه به یک طرفه بودن آزمون‌، باید Sig یکطرفه را در نظر بگیریم که از تقسیم بر دو کردن آن  حاصل می‌شود که همان صفر است. چون مقدار نهایی مورد نظر یعنی صفر از 05/0 (خطای نوع اول) کمتر است‌، در نتیجه فرض مورد نظرپذیرفته می شود و می‌توان گفت:

گسترش حریم شهری با کاهش زمین مساعد کشاورزی در توسعه فیزیکی منطقه تاثیرگذار است.

فرضیه 2: ساماندهی واصلاح حریم شهراصفهان درمنطقه رهنان درجهت توسعه پایدارصورت گرفته است.

با توجه اطلاعات بدست آمده ازسوالات  پرسشنامه به رد یا تایید این فرضیه پرداخته شده است. با توجه به سوالات مربوط به این فرضیه و رتبه بندی پاسخ‌های ارایه شده برای هر سوال، میانگین کل برابر با 3 وگویای سطح متوسطی از ساماندهی و اصلاح است.

برای انجام آزمون فوق ابتدا میانگین ساماندهی واصلاح را در نمونه بدست آورده که  در جدول شماره(3)شاخص‌های توصیفی مهم نمونه آورده شده‌است:

 

 

جدول شماره(3) شاخص‌های توصیفی نمونه

 

تعداد

کمترین

بیشترین

میانگین

انحراف معیار

ساماندهی و اصلاح

121

1

4

3.1182

0.56318

 

 

همان گونه که در جدول  شماره(3) مشاهده می‌شود؛ میانگین برابر با 1182/3 شده است که از 3 بیشتر است. بنابراین در نمونه‌ آماری این تحقیق مشاهده شده است که ساماندهی واصلاح حریم شهراصفهان درمنطقه رهنان درجهت توسعه پایدارصورت گرفته است.

امّا در خصوص این که آیا می‌توان این نتیجه را به جامعه‌ آماری تعمیم داد؟ از آزمونtدر جدول شماره(4)استفاده می گردد.

 

جدول شماره(4) آزمونT یکطرفه

 

Test Value = 3

 

t

df

Sig. (2-tailed)

Mean Difference

95% Confidence Interval of the Difference

 

Lower

Upper

ساماندهی و اصلاح

2.308

120

0.023

0.11818

0.0168

0.2195

 

 

در جدول  شماره (4)مقدارSig دوطرفه برابر با 023/0شده است. با توجه به یک طرفه بودن آزمون‌، باید Sig یکطرفه را در نظر بگیریم که از تقسیم بر دو کردن 023/0  حاصل می‌شود که برابر با0115/0 است. چون مقدار نهایی مورد نظر یعنی 0115/0  از 05/0 (خطای نوع اول) کمتر است‌، در نتیجه فرض مورد نظرپذیرفته می شود و می توان گفت: ساماندهی واصلاح حریم شهراصفهان درمنطقه رهنان درجهت توسعه پایدارصورت گرفته است.

فرضیه 3: استقرار خط حریم مصوب منطقه رهنان در منطقه بندی اصفهان و خمینی شهر تداخل ایجاد کرده است.

با توجه اطلاعات بدست آمده ازسوالات  پرسشنامه به رد یا تایید این فرضیه پرداخته شده است که  با توجه به سوالات مربوط به این فرضیه و رتبه بندی پاسخ‌های ارایه شده برای هر سوال، میانگین کل برابر با 3 گویای سطح متوسطی از تداخل است

برای انجام آزمون فوق ابتدا میانگین تداخل در نمونه چک آزمون گردیده  که آیا از 3 بیشتر است؟سپس بر اساس جدول  شماره(5)مشاهده می گردد؛

 

جدول شماره(5) شاخص‌های توصیفی نمونه

 

تعداد

کمترین

بیشترین

میانگین

انحراف معیار

تداخل

121

1

4

2.8595

1.00462

 

 

میانگین برابر با 8595/2 شده است که از 3 کمتر بوده و می توان گفت در نمونه‌ آماری این تحقیق مشاهده شده است که استقرار خط حریم مصوب منطقه رهنان در منطقه بندی اصفهان و خمینی شهر تداخل ایجاد نکرده است درنتیجه با استفاده از آزمون t صحت موضوع معلوم می گردد.

 

جدول شماره(6)آزمونT یکطرفه

 

Test Value = 3

 

t

df

Sig. (2-tailed)

Mean Difference

95% Confidence Interval of the Difference

 

Lower

Upper

تداخل

-1.538

120

0.127

-0.14050

-0.3213

0.0403

 

 

در جدول  شماره(6) مقدار Sig دوطرفه برابر با 127/0شده است. با توجه به یک طرفه بودن آزمون‌، باید Sig یکطرفه را در نظر گرفته شود که از تقسیم بر دو کردن 127/0  حاصل می‌شود که برابر با0635/0 است. چون مقدار نهایی مورد نظر یعنی 0635/0  از 05/0 (خطای نوع اول) بیشتر است ‌ در نتیجه فرض مورد نظرپذیرفته نمی شود و می توان گفت: استقرار خط حریم مصوب منطقه رهنان در منطقه بندی اصفهان و خمینی شهر تداخل ایجاد نکرده است.

 

 

 

3-2-مدل‌های عوامل استراتژیک

3-2-1-مدل تجزیه وتحلیل عوامل خارجی (EFAS)2

این مدل یکی از روش‌های مورد استفاده برای سازماندهی عوامل خارجی در قالب مقوله‌های فرصت و تهدید‌ها ست. روشی برای تجزیه و تحلیل عوامل خارجی فراروی یک سیستم با استفاده از عوامل درجه بندی باتوجه به اهمیت داده شده به هریک از فرصت‌ها و تهدیدهاست (حکمت نیا و موسوی؛1385؛286).دراین روش ابتدا عوامل کالبدی –  بصری - ترافیکی- زیست محیطی وعوامل اجتماعی – اقتصادی- جمعیتی درقالب فرصت‌ها و تهدیدها؛ضعف‌ها و قوت‌ها آورده شده و سپس با ضرب وزن‌ها دررتبه‌ها امتیاز هرشاخص به دست آمده است (جدول شماره7).

 

 

جدول شماره (7)، تجزیه و تحلیل عوامل استراتژیک خارجی کالبدی؛اجتماعی،اقتصادی موثر در ارتباط اصلاح وساماندهی حریم در شهررهنان درسال  1389(EFAS )

ردیف

عنوان

 

عوامل اولویت دار خارجی (OT)

وزن

رتبه

امتیاز وزنی

عوامل کالبدی- بصری- ترافیکی- زیست محیطی

فرصت‌ها

1

2

3

4

دید مطلوب به کوه صفه وارتفاعات اطراف محدوده

وجود باغ‌ها و اراضی زراعی پیرامون موثر بر کیفیت زیست محیطی و توسعه

عبور محور ارتباطی غرب اصفهان (به سمت تهران و قم) از جوار رهنان

قرارگیری در محدوده خدماتی شهر اصفهان

05/0

06/0

07/0

03/0

3

4

4

3

15/0

24/0

28/0

09/0

تهدیدها

1

2

3

4

لطمه خوردن هویت کالبدی توسط ساخت و سازهای سریع

استقرار منابع آلاینده منطقه صنعتی شمال اصفهان (زیست محیطی)

افزایش سفرهای عبوری از داخل رهنان

فرسودگی شبکه ارتباطی رهنان با حوزه غرب و اصفهان

04/0

03/0

03/0

02/0

1

1

2

2

04/0

03/0

06/0

04/0

- اجتماعی، اقتصادی

فرصت‌ها

1

2

3

4

5

6

7

8

9

وجود سرمایه گذاران بیرونی با سابقه همکاری ممتد در صنعت مبل

وجود بازارهای شناخته شده ملی برای فروش فرآورده‌های صنعت مبل

وجود ارتباطات محکم برای تهیه مواد اولیه و نیم ساخته در کشور در صنعت مبل

وجود زمینه برای احراز قطب صنعت مبل استان

وجود زمینه برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری در تلفیق با صنعت مبل

وجود زمینه برای دعوت از سرمایه گذاران عمرانی

وجود زمینه برای تامین نیروی کار موردنیاز با جذب جمعیت مهاجر

وجود زمینه برای تعریف پروژه‌های عمرانی سودآور

هم جواری با منطقه‏ صنعتی اصفهان و بهره‏برداری از ظرفیت‌های تولید و اشتغال

09/0

08/0

08/0

06/0

05/0

04/0

04/0

03/0

05/0

4

4

4

3

3

3

3

3

4

36/0

32/0

32/0

18/0

15/0

12/0

12/0

09/0

20/0

تهدیدها

1

2

3

4

5

گرایش کم مردم عادی برای سرمایه گذاری در صنعت مبل و گردشگری

ناکافی بودن توان مالی دولت و شهرداری برای اجرای پروژه‌ها

مغایرت نسبی برنامه‌های شهرداری با خواسته‌های حرفه مندان

گرایش مهاجرین به ایجاد قلمروهای اجتماعی مجزا (مهاجرین غیرمتخصص)

مشکل تامین آب و برق و گاز و سوخت برای توسعه سریع

02/0

02/0

02/0

02/0

07/0

2

2

2

2

1

04/0

04/0

04/0

02/0

07/0

 

 

 

جمع نمره‌ها و وزن‌ها

00/1

 

02/3

منبع: محاسبات کارشناسی شده توسط نگارندگان ازداده‌های پرسشنامه ای و نظرسنجی-1389

 

 

با تجزیه و تحلیل عوامل خارجی موثربر حریم شهر رهنان وفرصت‌ها و تهدیدهای فراروی آن مشخص شد که وجود سرمایه گذاران بیرونی با سابقه همکاری ممتد در صنعت مبل به عنوان یک فرصت با 36/0 بیشترین امتیاز وزنی را دارا بوده که می تواند در ماندگاری و ساماندهی حریم شهر رهنان و مناطق مجاور موثر باشند و مشکل تامین آب و برق و گاز و سوخت برای توسعه سریع با07/0 به عنوان عامل تهدیدکننده تاثیر گذار بر فضای سبز،ارتباطات شغلی و عوامل اقتصادی وزندگی هم جواری با حریم محسوب می شوند.بنابراین باید بابرنامه ریزی صحیح تهدیدهارابه فرصت تبدیل کرد.باتوجه به این که متوسط وزنی عدد02/3  رادررابطه با اصلاح وساماندهی حریم شهررهنان نشان می دهد  که از نظر پاسخگویی به عوامل خارجی در سطح بالاتراز متوسط (متوسط=3)قرار دارد.بنابراین باید فرصت‌ها را در مقابل تهدیدها تقویت نموده وامکانات لازم وشرایط خاص را برای ماندگاری حریم وپیوند بیشتر با منطقه رهنان نسبت به سایر نواحی هم جوار ایجاد کرد.

 

3-2-2-مدل تجزیه وتحلیل عوامل داخلی (IFAS)1

این مدل یکی از روش‌های مورد استفاده برای سازماندهی عوامل داخلی در قالب مقوله‌های نقاط قوت وتضعف است. همچنین روشی برای ارزیابی روش مدیریت و واکنش یک سیستم به این عوامل خاص با توجه به اهمیت مورد انتظار است. درارتباط با خلاصه تجزیه و تحلیل عوامل داخلی،عوامل کالبدی –بصری- ترافیکی- زیست محیطی و عوامل اجتماعی-اقتصادی در زمینه قوت‌ها وضعف براساس داده‌های استخراج شده از پرسشنامه در دو قسمت الف وب به صورت جداول شماره(8)و(9)مرتب و رتبه و امتیازات هر عامل مشخص گردید که به صورت زیر تحلیل می گردد:

الف- عوامل داخلی استراتژیک کالبدی بصری،ترافیکی،زیست محیطی مرتبط با اصلاح و ساماندهی حریم در شهر رهنان بر اساس داده‌های استخراج شده و رتبه بندی و امتیاز دهی هر عامل در ساماندهی و اصلاح حریم در شهر رهنان یا منطقه11 شهرداری اصفهان بیشترین وزن در تعیین نقاط قوت تاثیر گذار متعلق به شاخص شماره1ستون سوم جدول بوده وبیشترین میزان رتبه درجه بندی عدد4وبیشترین امتیاز وزنی در موقعیت هر عامل داخلی که توسط سیستم ارزیابی گردیده است متعلق به عامل وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام)می باشد.بیشترین امتیاز در زمینه ضعف‌هایی که سیستم با آن روبروست متعلق به عامل داخلی حضور برخی کاربری‌های ناسازگار با محله و محیط زیست مثل موزاییک سازی،است.براساس امتیاز وزنی کل از عوامل استراتژیک کالبدی –زیست محیطی،نشان داده می شود که کل سیستم حریم شهر رهنان نسبت به عوامل موجود وبالقوه داخلی قوت‌ها وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام)و وجود اماکن متعدد قدیمی به وجود آورنده حس مکان می باشد که می توان از این عوامل در برنامه ریزی‌های کوتاه مدت توسعه بافت حریم شهررهنان استفاده نمود وبا کاهش ضعف‌ها در مقابل قوت‌ها استراتژی‌های شاخص و عوامل قوی موثر رادر ساماندهی حریم تقویت نمود.

ب- بررسی عوامل داخلی استراتژیک اجتماعی –اقتصادی در ارتباط با با اصلاح و ساماندهی حریم در شهر رهنان بر اساس داده‌های استخراج شده از پرسشنامه‌ها؛قوت‌ها و ضعف‌های اجتماعی –اقتصادی  در جدول شماره(9)،مرتب و وزن ودرجه بندی و امتیاز دهی آن‌ها صورت گرفت که بر اساس نظرات داده شده،عواملی چون قدرتمند بودن فعالیت‌های اقتصادی پایه هم چون مبل سازی و رضایت حرفه مندان و بالا بودن میزان اشتغال و فعالیت عمومی محدوده نسبت به اصفهان از نقاط قوت تاثیر گذار در با اصلاح و ساماندهی حریم در شهر رهنان بوده وعوامل خطر تبدیل واحدهای فرسوده به محل سکونت مهاجرین بی ریشه، بالا بودن اندک شاخص تراکم خانوار در واحد مسکونی به صورت عوامل ضعف و بازتاب‌های منفی تاثیر گذار باید تا حد امکان خنثی گردد.نتایج به دست آمده از ارزیابی عوامل داخلی نشان داده شد که وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام)و بالا بودن میزان اشتغال و فعالیت عمومی محدوده نسبت به اصفهان دارای بالاترین  امتیازو از نقاط قوت رهنان به شمار می آید که بابرنامه ریزی کوتاه مدت می توان از این شاخص‌ها برای توسعه این بافت استفاده نمود.امتیاز  وزنی کل عوامل داخلی  عدد 43/2را دررابطه با اصلاح وساماندهی حریم شهررهنان نشان می دهد که حریم شهررهنان در پاسخ به عوامل و نیروهای درونی اش امتیاز کمتر از حد متوسط را دارد (جدول شماره8).

 

3-2-3-مدل خلاصه تجزیه و تحلیل عوامل استراتژیک(SFAS)1

این مدل بااستفاده از جدول‌های خلاصه تجزیه و تحلیل عوامل خارجی و داخلی وترکیب آن‌ها؛مهم ترین عوامل استراتژیک آن سیستم را خلاصه می کند.درجدول خلاصه تجزیه و تحلیل عوامل استراتژیک؛برنامه ریزی که تصمیم‌های استراتژیک را اتخاذ می کند؛راهی دارد تا این نقاط قوت، نقاط ضعف؛تهدیدها و فرصت‌ها را به تعدادی عوامل محدود کند.بنابراین ابتدا در ستون عوامل استراتژیک مهم ترین عوامل خارجی و داخلی که دارای وزن بیشتری بودند آورده شده و پس از آن وزن‌ها ورتبه‌های آن‌ها مشخص گردید وسپس شیوه برنامه ریزی برای هر کدام از شاخص‌ها در قالب برنامه‌های کوتاه مدت؛میان مدت وبلند مدت بیان می گردد که دراین برنامه ریزی میان مدت با27شاخص بیشترین تعداد را داشته که برنامه ریزی میان مدت را در بخش تهدیدها و ضعف‌ها ضروری می داند. مجموع امتیاز وزنی عوامل استراتژیک عدد23/2را نشان می دهد که تقریبا با متوسط امتیاز وزنی سیستم (عدد3)نزدیک است. امابیان گر وضعیت پایین تر از حد متوسط حریم شهر رهنان در مواجهه باعوامل داخلی و خارجی است (جدول شماره10).

 

 

جدول شماره(8): تجزیه وتحلیل عوامل استراتژیک داخلی کالبدی؛ زیست محیطی موثر در ارتباط اصلاح و ساماندهی حریم در شهر رهنان درسال 1389

ردیف

عنوان

عوامل استراتژیک

وزن

رتبه

نمره

 
 

عوامل کالبدی ـ بصری ـ ترافیکی ـ زیست محیطی

قوت‌ها

1-

وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام)

0.12

4

0.48

 

2-

وجود قطعات فرسوده و یا بایر برای تامین خدمات محله ای

0.04

3

0.12

 

3-

وجود اراضی کافی برای تامین دسترسی‌های مورد نیاز بافت

0.04

3

0.12

 

4-

وجود اراضی کافی برای تامین پارک و فضاهای سبز و ورزشی

0.04

3

0.12

 

5-

وجود اماکن متعدد قدیمی به وجود آورنده حس مکان

0.09

3

0.27

 

6-

وجود فضاهای با ارزش شهری هم چون خیابان مطهری و خیابان ابوذر

0.04

3

0.12

 

7-

وجود فضاهای متباین محله ای برای تقویت حس تنوع و کثرت

0.04

3

0.12

 

ضعف‌ها

1-

استفاده ی مختلط از فضای مشاع مسکن برای فعالیت‌های مخل محله

0.05

2

0.1

 

2-

وجود خانه‌های رها شده و نقاط کور اجتماعی موجد ناهنجاری و بیماری

0.04

2

0.08

 

3-

حضور برخی کاربری‌های ناسازگار با محله و محیط زیست مثل موزاییک سازی

0.06

2

0.12

 

4-

حضور کاربری‌های مغشوش کننده سیمای بصری هم چون تعمیرگاه‌ها

0.04

2

0.08

 

5-

روند رو به گسترش تفکیک اراضی باغی و یا مسکونی درشت دانه

0.04

2

0.08

 

6-

طرح هندسی نامناسب تقاطع‌ها و قوس‌ها

0.04

2

0.08

 

7-

وجود مشکل شیب بندی راه‌ها و جمع آوری آب‌های سطحی

0.04

2

0.08

 

8-

کمبود چشمگیر تجهیزات ترافیکی و علایم راهنمایی و رانندگی

0.1

2

0.2

 

9-

کیفیت نامطلوب پوسته و مصالح شبکه‌های دسترسی داخلی

0.04

2

0.08

 

10-

نبود فضاهای پیوسته و جاذب برای استمرار پیاده روی

0.04

2

0.08

 

11-

کمبود چشمگیر خدمات مورد نیاز ساکنین مثل مدرسه و درمانگاه

0.1

1

0.1

 

جمع

1

 

2.43

 

منبع: محاسبات کارشناسی شده توسط نگارندگان ازداده‌های پرسشنامه ای ونظرسنجی-1389

جدول شماره (9)، بررسی عوامل استراتژیک داخلی  اجتماعی-اقتصادی موثر در ارتباط اصلاح و ساماندهی حریم در شهر رهنان (IFAS) در سال 1389

ردیف

عنوان

 

عوامل استراتژیک

وزن

رتبه

نمره

 
 

عوامل اجتماعی – اقتصادی- جمعیتی

قوت‌ها

1

بالا بودن حس تعلق خاطر ساکنین نسبت به محله و رضایت از آن

0.1

4

0.4

 

2

قدرتمند بودن فعالیت‌های اقتصادی پایه هم چون مبل سازی و رضایت حرفه مندان

0.15

4

0.6

 

3

بالا بودن میزان اشتغال و فعالیت عمومی محدوده نسبت به اصفهان

0.15

4

0.6

 

4

بالا بودن درصد متولدین در محدوده و سابقه سکونت و پایداری جمعیت

0.05

3

0.15

 

5

حضور قوی NGO‌ها در کنار زندگی و فعالیت مردم و آموزش آن‌ها

0.05

3

0.15

 

6

وجود روحیه گفتگو و تعامل و همیاری بین ساکنین

0.05

3

0.15

 

7

تمایل حرفه مندان به ثبات شغلی و حفظ و پایداری فعالیت‌های خود

0.05

3

0.15

 

ضعف‌ها

1

بالا بودن اندک شاخص تراکم خانوار در واحد مسکونی

0.05

2

0.1

 

2

پایین بودن نرخ باسوادی نسبت به اصفهان

0.05

2

0.1

 

3

مقاومت افکار عمومی در مقابل جریان‌های اثر گذار بیرونی و جدید

0.05

2

0.1

 

4

وجود ناهنجاری‌های اجتماعی از طرف بعضی طوایف مهاجر

0.05

2

0.1

 

5

توان اقتصادی متوسط به پایین مردم بافت

0.05

2

0.1

 

6

پایین بودن سطح تخصص شغلی ساکنین

0.1

2

0.2

 

7

خطر تبدیل واحدهای فرسوده به محل سکونت مهاجرین بی ریشه

0.05

2

0.1

 

جمع

1

 

3.00

 

منبع: محاسبات کارشناسی شده توسط نگارندگان ازداده‌های پرسشنامه ای ونظرسنجی-1389

 

جدول شماره (10)، ماتریس تلفیق عوامل داخلی و  خارجی ( SFAS)

ردیف

عنوان

عوامل استراتژیک

وزن

رتبه

نمره

برنامه ریزی

کوتاه مدت

میان مدت

دراز مدت

1- عوامل کالبدی ـ بصری ـ ترافیکی ـ زیست محیطی

قوت‌ها

1-

وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام)

0.03

4

0.1

P

   

2-

وجود قطعات فرسوده و یا بایر برای تامین خدمات محله ای

0.01

3

0.03

 

P

 

3-

وجود اراضی کافی برای تامین دسترسی‌های مورد نیاز بافت

0.01

3

0.015

   

P

4-

وجود اراضی کافی برای تامین پارک و فضاهای سبز و ورزشی

0.01

3

0.015

P

   

5-

وجود اماکن متعدد قدیمی بوجود آورنده حس مکان

0.02

3

0.045

 

P

 

6-

وجود فضاهای با ارزش شهری همچون خیابان مطهری و خیابان ابوذر

0.01

3

0.015

P

   

7-

وجود فضاهای متباین محله ای برای تقویت حس تنوع و کثرت

0.01

3

0.015

 

P

 

ضعف‌ها

1-

استفاده ی مختلط از فضای مشاع مسکن برای فعالیت‌های مخل محله

0.01

2

0.02

 

P

 

2-

وجود خانه‌های رها شده و نقاط کور اجتماعی موجد ناهنجاری و بیماری

0.01

2

0.01

 

P

 

3-

حضور برخی کاربری‌های ناسازگار با محله و محیط زیست مثل موزاییک سازی

0.01

2

0.02

 

P

 

4-

حضور کاربری‌های مغشوش کننده ی سیمای بصری همچون تعمیرگاه‌ها و خدمات خودرویی

0.01

2

0.01

 

 

P

5-

رواج ساخت و سازهای سریع بی ضابطه و ناهماهنگ با اقلیم و هویت و انسجام بافت

0.01

2

0.01

 

P

 

6-

روند رو به گسترش تفکیک اراضی باغی و یا مسکونی درشت دانه

0.01

2

0.01

 

P

 

7-

طرح هندسی نامناسب تقاطع‌ها و قوس‌ها

0.01

2

0.01

 

P

 

8

وجود مشکل شیب بندی راه‌ها و جمع آوری آب‌های سطحی

0.01

2

0.01

 

P

 

9-

کمبود چشمگیر تجهیزات ترافیکی و علایم راهنمایی و رانندگی

0.01

2

0.02

P

   

10-

کیفیت نامطلوب پوسته و مصالح شبکه‌های دسترسی داخلی

0.01

2

0.01

 

P

 

11-

نبود فضاهای پیوسته و جاذب برای استمرار پیاده روی

0.01

2

0.01

 

P

 

12-

کمبود چشمگیر خدمات مورد نیاز ساکنین مثل مدرسه و درمانگاه

0.03

1

0.02

 

P

 

فرصت‌ها

1

دید مطلوب به کوه صفه وارتفاعات اطراف محدوده

0.03

3

0.075

P

   

2

وجود باغ‌ها و اراضی زراعی پیرامون موثر بر کیفیت زیست محیطی و توسعه

0.04

4

0.12

P

   

3

عبور محور ارتباطی غرب اصفهان (به سمت تهران و قم) از جوار رهنان

0.05

4

0.14

P

   

4

قرارگیری در محدوده ی خدماتی شهر اصفهان

0.02

3

0.045

 

P

 

تهدیدها

1

لطمه خوردن هویت کالبدی توسط ساخت و سازهای سریع

0.03

1

0.02

 

P

 

2

خطر آلودگی‌های منطقه ی صنعتی شمال اصفهان (زیست محیطی)

0.02

1

0.015

 

P

 

3

فرسودگی شبکه ی ارتباطی رهنان با حوزه ی غرب و اصفهان

0.01

2

0.02

   

P

عوامل اجتماعی – اقتصادی- جمعیتی

قوت‌ها

1

بالا بودن حس تعلق خاطر ساکنین نسبت به محله و رضایت از آن

0.02

4

0.06

P

 

 

2

قدرتمند بودن فعالیت‌های اقتصادی پایه هم چون مبل سازی و رضایت حرفه مندان

0.03

4

0.08

P

 

 

3

بالا بودن میزان اشتغال و فعالیت عمومی محدوده نسبت به اصفهان

0.03

4

0.1

 

P

 

4

بالا بودن درصد متولدین در محدوده و سابقه سکونت و پایداری جمعیت

0.01

3

0.015

 

P

 

5

حضور قوی NGO‌ها در کنار زندگی و فعالیت مردم و آموزش آنها

0.01

3

0.03

P

 

 

6

وجود روحیه ی گفتگو و تعامل و همیاری بین ساکنین

0.01

3

0.03

P

 

 

7

تمایل حرفه مندان به ثبات شغلی و حفظ و پایداری فعالیت‌های خود

0.01

3

0.03

P

 

 

ضعف‌ها

1

بالا بودن اندک شاخص تراکم خانوار در واحد مسکونی

0.01

2

0.01

P

 

 

2

پایین بودن نرخ باسوادی نسبت به اصفهان

0.01

2

0.01

 

P

 

3

مقاومت افکار عمومی در مقابل جریان‌های اثر گذار بیرونی و جدید

0.01

2

0.01

 

 

P

4

وجود ناهنجاری‌های اجتماعی از طرف بعضی طوایف مهاجر

0.01

2

0.02

 

 

P

5

توان اقتصادی متوسط به پایین مردم بافت

0.01

2

0.01

 

P

 

6

پایین بودن سطح تخصص شغلی ساکنین

0.02

2

0.03

 

 

P

7

خطر تبدیل واحدهای فرسوده به محل سکونت مهاجرین بی ریشه

0.01

2

0.01

 

P

 

فرصتها

1

وجود سرمایه گذاران بیرونی با سابقه ی همکاری ممتد در صنعت مبل

0.06

4

0.18

 

P

 

2

وجود بازارهای شناخته شده ی ملی برای فروش فرآورده‌های صنعت مبل

0.05

4

0.16

 

P

 

3

وجود ارتباطات محکم برای تهیه ی مواد اولیه و نیم ساخته در کشور در صنعت مبل

0.04

4

0.16

 

P

 

4

وجود زمینه برای احراز قطب صنعت مبل استان

0.04

3

0.09

 

P

 

5

وجود زمینه برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری در تلفیق با صنعت مبل

0.03

3

0.075

 

P

 

6

وجود زمینه برای دعوت از سرمایه گذاران عمرانی

0.03

3

0.06

 

 

P

7

هم جواری با منطقه‏ی صنعتی اصفهان و بهره‏برداری از ظرفیت‌های تولید و اشتغال

0.03

4

0.1

 

P

 

تهدیدها

1

گرایش کم مردم عادی برای سرمایه گذاری در صنعت مبل و گردشگری

0.01

2

0.02

 

 

P

2

ناکافی بودن توان مالی دولت و شهرداری برای اجرای پروژه‌ها

0.01

2

0.02

 

P

 

3

مغایرت نسبی برنامه‌های شهرداری با خواسته‌های حرفه مندان

0.01

2

0.02

 

P

 

4

گرایش مهاجرین به ایجاد قلمروهای اجتماعی مجزا (مهاجرین غیرمتخصص)

0.01

2

0.02

 

 

P

5

مشکل تامین آب و برق و گاز و سوخت برای توسعه سریع

0.04

1

0.035

 

P

 

جمع

 

 

 

1

 

2.23

 

 

 

" منبع:محاسبات کارشناسی شده توسط نگارنده ازداده‌های پرسشنامه ای ونظرسنجی-1389"

 


3-2-4-بررسی وضعیت حریم شهررهنان بااستفاده از مدل تجزیه و تحلیل(SWOT )

بعد از بررسی داده‌ها ومشخص کردن شاخص‌های تاثیر گذار در برنامه ریزی‌های استراتژیک روش تجزیه وتحلیل SWOT مدل تحلیلی مختصرومفیدی است که به شکل نظام یافته هریک از عوامل قوت؛ ضعف؛تهدیدها و فرصت‌هارا شناسایی کرده و استراتژی متناسب با موقعیت کنونی حریم مورد بررسی را منعکس می کند،لذا ابتدا عوامل محیط درونی به نقاط قوت ونقاط ضعف و عوامل محیط بیرونی را به فرصت‌ها وتهدید‌ها طبقه بندی می کنیم در این زمینه چهار الگوی خاص قوت و فرصت (so)فراهم سازی بهترین موقعیت‌ها برای سیستم،قوت و تهدید(st)دارا بودن قوت‌های کلیدی در محیطی تهدیدزا،فرصت و ضعف (wo)مواجه بودن سیستم با فرصت‌های خوب با وجود چندین ضعف داخلی،ضعف و تهدید (wt)مواجه بودن سیستم از نظر بعد داخلی،ضعف و از نظر بعد خارجی،تهدیدات متعدد می گیرد وبه ارایه استراتژی‌های رشد داخلی،خارجی و استراتژی‌های راهبرد متنوع و دفاعی (استراتژی کاهشی) مبادرت می‌گردد. جدول شماره(11).

با اجرای صحیح استراتژی‌های عنوان شده می توان به دستیابی اهداف اصلی سیستم اطمینان حاصل کردو تصمیمات و اجرای فعالیت‌ها در خصوص شکل دهی و رهنمود سیستم،کارکرد و علل آن،حفظ بقا و تداوم حریم شهری رهنان را در پی خواهد داشت.در ارتباط با چهار عنصر بررسی‌های محیطی حریم،می توان بر ارزیابی اطلاعات حاصله از محیط‌های داخلی و خارجی تاثیر گذار بر سیستم ساماندهی شهر رهنان در خصوص حریم رهنان نظارت نمود.باتدوین استراتژی طراحی، طرح‌های بلند مدت برای مدیریت موثر بر فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی و بررسی نقاط قوت و ضعف سیستم را انجام داد وبا اجرای استراتژیک استراتژی‌ها و سیاست‌ها در تمام مراحل تهیه برنامه‌ها،بودجه‌ها و رویه‌ها مورد توجه قرار داد و اعمال نمود وباکنترل و ارزیابی در سیستم می توان بر فعالیت‌ها و نتایج عملکرد سیستم نظارت نموده و عملکرد واقعی سیستم را با عملکرد مطلوب مقایسه نمود. چنین مدیریتی نحوه تعامل در میان این چهار عنصر را شامل می شودو محیط خارجی را به منظور کشف فرصت‌ها و تهدید‌ها و محیط داخلی را به منظور کشف و درک نقاط قوت و ضعف سیستم مورد بررسی قرار می دهد و عوامل استراتژیکی که در آینده بیشترین تاثیر را بر سیستم دارد ارزیابی می نماید. راهبردهای زیر می تواند به تنظیم و تحلیل سیستماتیکی مناسب قوت‌ها و فرصت‌ها برای به حداقل رساندن ضعف‌ها و تهدید‌هابه کار رود.

 

4-راهبردها در برنامه ریزی‌های ساماندهی حریم شهر رهنان

4-1-راهبردهای کوتاه مدت

سرمایه گذاری در فعالیت‌های اقتصادی پایه هم چون مبل سازی و رسیدگی به حرفه مندان.

تقویت حضور قوی NGO‌ها در کنار زندگی و فعالیت مردم و آموزش آنها.

تقویت فضاهای با ارزش شهری هم چون خیابان مطهری و خیابان ابوذر.

استفاده از اراضی کافی برای تامین پارک و فضاهای سبز و ورزشی.

توجه به عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام).

 

 

جدول شماره (11)، عوامل اصلی موثر بر اصلاح و ساماندهی حریم شهر رهنان بر پایه مدل ( SWOT)

استراتژی رشد داخلی(مهمترین موقعیت برای سیستم)قوت و فرصت(so)

SO1

دید مطلوب به کوه صفه وارتفاعات اطراف محدوده

SO2

وجود باغ‌ها و اراضی زراعی پیرامون موثر بر کیفیت زیست محیطی و توسعه

SO3

عبور محور ارتباطی غرب اصفهان (به سمت تهران و قم) از جوار رهنان

SO4

قرارگیری در محدوده ی خدماتی شهر اصفهان

SO5

وجود سرمایه گذاران بیرونی با سابقه ی همکاری ممتد در صنعت مبل

SO6

وجود بازارهای شناخته شده ی ملی برای فروش فرآورده‌های صنعت مبل

SO7

وجود ارتباطات محکم برای تهیه ی مواد اولیه و نیم ساخته در کشور در صنعت مبل

SO8

وجود زمینه برای احراز قطب صنعت مبل استان

SO9

وجود زمینه برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری در تلفیق با صنعت مبل

SO10

وجود زمینه برای دعوت از سرمایه گذاران عمرانی

SO11

وجود زمینه برای تامین نیروی کار موردنیاز با جذب جمعیت مهاجر

SO12

وجود زمینه برای تعریف پروژه‌های عمرانی سودآور

SO13

هم جواری با منطقه‏ی صنعتی اصفهان و بهره‏برداری از ظرفیت‌های تولید و اشتغال

استراتژی رشد خارجی(شناخت فرصت‌های مطلوب و ضعف‌ها)ضعف و فرصت(wo)

WO1

وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام)

WO2

وجود قطعات فرسوده و یا بایر برای تامین خدمات محله ای

WO3

وجود قطعات فرسوده و یا بایر برای تامین کاربری‌های شهری

WO4

وجود اراضی کافی برای تامین دسترسی‌های مورد نیاز بافت

WO5

وجود اراضی کافی برای تامین پارک و فضاهای سبز و ورزشی

WO6

وجود اماکن متعدد قدیمی بوجود آورنده حس مکان

WO7

وجود هماهنگی و انسجام کالبدی و هویت تاریخی بافت

WO8

وجود فضاهای با ارزش شهری همچون خیابان مطهری و خیابان ابوذر

WO9

وجود فضاهای متباین محله ای برای تقویت حس تنوع و کثرت

WO10

امکان تامین محورهای دید به سمت نشانه‌های طبیعی و مصنوع مثل باغ‌ها، کبوترخانه

WO11

وجود تک درختان قدیمی خاطره انگیز موجد حس تعلق در بافت

WO12

گرایش عامه به استفاده از دوچرخه و حفظ محیط زیست شهری

WO13

استفاده از فضای مسکن خصوصی برای فعالیت‌های غیر مزاحم اقتصادی

WO14

بالا بودن حس تعلق خاطر ساکنین نسبت به محله و رضایت از آن

WO15

قدرتمند بودن فعالیت‌های اقتصادی پایه هم چون مبل سازی و رضایت حرفه مندان

WO16

وجود انسجام اجتماعی قوی بین مردم محلات چهارگانه ی اصلی

WO17

داشتن بار تکفل پایین بین شاغلین محدوده نسبت به اصفهان

WO18

بالا بودن میزان اشتغال و فعالیت عمومی محدوده نسبت به اصفهان

WO19

بالا بودن درصد متولدین در محدوده و سابقه ی سکونت و پایداری جمعیت

WO20

وجود فعالیت‌های گسترده ی در اشتغال خانگی

WO21

حضور قدرتمند نقش اجتماعی معتمدین و بزرگان طوایف

WO22

حضور قوی NGO‌ها در کنار زندگی و فعالیت مردم و آموزش آن‌ها

WO23

وجود روحیه گفتگو و تعامل و همیاری بین ساکنین

 

راهبرد تنوع توصیه می گردد(قوت‌های کلیدی سیستم)قوت و تهدید(st)

ST1

لطمه خوردن هویت کالبدی توسط ساخت و سازهای سریع

ST2

خطر آلودگی‌های منطقه ی صنعتی شمال اصفهان (زیست محیطی)

ST3

افزایش سفرهای عبوری از داخل رهنان

ST4

فرسودگی شبکه ی ارتباطی رهنان با حوزه ی غرب و اصفهان

ST5

گرایش کم مردم عادی برای سرمایه گذاری در صنعت مبل و گردشگری

ST6

ناکافی بودن توان مالی دولت و شهرداری برای اجرای پروژه‌ها

ST7

مغایرت نسبی برنامه‌های شهرداری با خواسته‌های حرفه مندان

ST8

گرایش مهاجرین به ایجاد قلمروهای اجتماعی مجزا (مهاجرین غیرمتخصص)

ST9

مشکل تامین آب و برق و گاز و سوخت برای توسعه ی سریع

راهبرد دفاعی (استراتژی کاهشی) مواجهه بودن سیستم با بعد داخلی ضعف و بعد خارجی تهدیدات، ضعف و تهدید(wt)

WT1

استفاده ی مختلط از فضای مشاع مسکن برای فعالیت‌های مخل محله

WT2

وجود خانه‌های رها شده و نقاط کور اجتماعی موجد ناهنجاری و بیماری

WT3

حضور برخی کاربری‌های ناسازگار با محله و محیط زیست مثل موزائیک سازی

WT4

حضور کاربری‌های مغشوش کننده ی سیمای بصری هم چون تعمیرگاه‌ها و خدمات خودرویی

WT5

درصد بالای بناهای ناپایدار به لحاظ اسکلت و مصالح

WT6

درصد بالای بناهای فاقد دسترسی مطلوب

WT7

درصد بالای بناهای ریز دانه

WT8

رواج ساخت و سازهای سریع بی ضابطه و ناهماهنگ با اقلیم و هویت و انسجام بافت

WT9

روند رو به گسترش تفکیک اراضی باغی و یا مسکونی درشت دانه

WT10

خطر تخریب و فرسودگی بناهای تاریخی و عناصر شاخص هویت بخش

WT11

ضعف سامانه ی حمل و نقل عمومی و توقفگاه و پارکینگ و ایستگاه

WT12

تداخل حرکت سواره و پیاده و وجود گره گاه‌های ترافیکی در خیابان‌های مهم

WT13

طرح هندسی نامناسب تقاطع‌ها و قوس‌ها

WT14

وجود مشکل شیب بندی راه‌ها و جمع آوری آب‌های سطحی

WT15

کمبود چشمگیر تجهیزات ترافیکی و علایم راهنمایی و رانندگی

WT16

کیفیت نامطلوب پوسته و مصالح شبکه‌های دسترسی داخلی

WT17

نبود فضاهای پیوسته و جاذب برای استمرار پیاده روی

WT18

کمبود چشمگیر خدمات مورد نیاز ساکنین مثل مدرسه و درمانگاه

WT19

کافی و مجهز نبودن فضاهای همگانی به خصوص پارک‌ها

WT20

پایین بودن نرخ باسوادی نسبت به اصفهان

WT21

مقاومت افکار عمومی در مقابل جریان‌های اثر گذار بیرونی و جدید

WT22

وجود ناهنجاری‌های اجتماعی از طرف بعضی طوایف مهاجر

WT23

وجود رقابت منفی در کار به جای اتحاد و هم فکری

WT24

پایین بودن شاخص مطالعه و گرایش‌های فرهنگی و هنری در بافت

WT25

توان اقتصادی متوسط به پایین مردم بافت

WT26

پایین بودن سطح علاقه و مشارکت مردم در اداره‏ی محل و پرداخت هزینه‌های آن

WT27

مشکل قانونی تعدادی واحد فاقد مالکیت روشن و یا بلاتکلیف

WT28

پایین بودن سطح تخصص شغلی ساکنین

WT29

خطر تبدیل واحدهای فرسوده به محل سکونت مهاجرین بی ریشه

منبع: محاسبات کارشناسی شده توسط نگارندگان ازداده‌های پرسشنامه ای ونظرسنجی-1389

 

 


4-2-راهبردهای میان مدت

- جابه جایی برخی کاربری‌های ناسازگار با محله و محیط زیست مثل موزاییک سازی.

- جلوگیری از ساخت و سازهای سریع بی ضابطه و ناهماهنگ با اقلیم و هویت و انسجام بافت.

- جلوگیری از روند رو به گسترش تفکیک اراضی باغی و یا مسکونی درشت دانه.

- ایجاد فضاهای پیوسته و جاذب برای استمرار پیاده روی.

- رفع کمبود چشمگیر خدمات مورد نیاز ساکنین مثل مدرسه و درمانگاه.

 

4-3-راهبردهای بلند مدت

- استفاده از اراضی کافی موجود برای تامین دسترسی‌های مورد نیاز بافت.

- جابه جایی کاربری‌های مغشوش کننده سیمای بصری هم چون تعمیرگاه‌ها و خدمات خودرویی.

- رفع فرسودگی شبکه ارتباطی رهنان با حوزه غرب و اصفهان.

- بالا بردن سطح تخصص شغلی ساکنین.

- ایجاد زمینه  لازم برای دعوت از سرمایه گذاران عمرانی.

- توجه به گرایش مهاجرین به منظور جلوگیری از ایجاد قلمروهای اجتماعی مجزا (مهاجرین غیرمتخصص).

 

5-ارایه راهبردها وراهکارها در ساماندهی حریم شهر رهنان

به طور کلی عمده ترین تدابیری که لازم است در رابطه با حریم شهررهنان در نظر گرفته شود عبارتند از:

راهبردهای تهاجمیso))، راهبرد تنوع (st)، راهبردهای بازنگری(wo) و راهبردهای تدافعی (wt).

5-1-راهبردهای تهاجمیso))؛موثردر ساختار فضایی ساماندهی حریم شهررهنان

در این راهبرد که بر نقاط قوت درونی و بیرونی استوار است؛راهکارهای زیر برای ساماندهی بهتر حریم رهنان پیشنهاد می گردد:

1-  توجه به حفظ هر چه بیشتر باغ‌ها واراضی زراعی پیرامون حریم که  موثر بر کیفیت زیست محیطی شهراست.

2-  بهره‏برداری هر چه بیشتر  از ظرفیت‌های تولید و اشتغال با توجه به هم جواری شهر رهنان.

3-  تقویت عوامل موثر در استقرار حریم شهر رهنان با توجه به  قرارگیری در محدوده خدماتی شهر اصفهان و حریم آن با منطقه صنعتی اصفهان.

4-  توجه به وجود سرمایه گذاران بیرونی با سابقه همکاری ممتد در صنعت مبل.

5-  باتوجه به وجود بازارهای شناخته شده ملی برای فروش فرآورده‌های صنعت مبل.

6-  توجه به وجود ارتباطات محکم برای تهیه مواد اولیه و نیم ساخته در کشور در صنعت مبل.

 

5-2-راهبرد تنوع (st)

دراین راهبردها که بر نقاط قوت درونی و تهدیدهای بیرونی متمرکز است. در این راهبردها سعی در تنوع بخشی در خدمات و امکانات و برنامه‌ریزی در خصوص احیا حریم شهری صورت می‌گیرد. بنابراین می توان  راهکارهای زیر را پیشنهاد کرد:

1-توجه به خطر آلودگی‌های منطقه صنعتی شمال اصفهان (زیست محیطی).

2-مشکل تامین آب و برق و گاز و سوخت برای توسعه سریع.

3-فرسودگی شبکه ارتباطی رهنان با حوزه غرب و اصفهان.

4-گرایش کم مردم عادی برای سرمایه گذاری در صنعت مبل و گردشگری.

5-ناکافی بودن توان مالی دولت و شهرداری برای اجرای پروژه‌ها.

6- مغایرت نسبی برنامه‌های شهرداری با خواسته‌های حرفه مندان.

 

5-3-راهبردهای بازنگری(wo)

درراهبردهای بازنگری ضمن این که برنقاط ضعف درونی تاکید دارد؛ سعی بر بهره گیری از فرصت‌های بیرونی برای رفع نقاط ضعف و مانع در ساماندهی حریم شهری رهنان می کند. در واقع این راهبردها سعی در بازنگری در فعالیت‌های قبلی دارد.باتوجه به این مطالب راهکارهای زیر پیشنهاد می شود:

  1. توجه به وجود عناصر شاخص کالبدی ـ تاریخی ـ فرهنگی برجسته (بازارچه، مسجد، حمام).
  2. وجود قطعات فرسوده و یا بایر برای تامین خدمات محله ای.
  3. وجود قطعات فرسوده و یا بایر برای تامین کاربری‌های شهری.
  4. وجود اراضی کافی برای تامین دسترسی‌های مورد نیاز بافت.
  5. وجود اراضی کافی برای تامین پارک و فضاهای سبز و ورزشی.
  6. وجود اماکن متعدد قدیمی بوجود آورنده حس مکان.

 

5-4-راهبردهای تدافعی (wt)

در راهبردهای تدافعی برنقاط ضعف درونی چالش‌های خارجی تاکید می شود وسعی براستفاده از راهبردهای مناسب به منظور رفع نقاط ضعف در ساماندهی حریم شهر رهنان است.راهکارهای زیر برای این امر پیشنهاد می‌گردد:

  1. استفاده مختلط از فضای مشاع مسکن برای فعالیت‌های مخل محله.
  2. توجه به  خانه‌های رها شده و نقاط کور اجتماعی موجد ناهنجاری و بیماری.
  3. حضور برخی کاربری‌های ناسازگار با محله و محیط زیست مثل موزاییک سازی.
  4. حضور کاربری‌های مغشوش کننده سیمای بصری هم چون تعمیرگاه‌ها و خدمات خودرویی.
  5. درصد بالای بناهای ناپایدار به لحاظ اسکلت و مصالح.
  6. رواج ساخت و سازهای سریع بی ضابطه و ناهماهنگ با اقلیم و هویت و انسجام بافت.

درآخر می‌توان گفت در دوران جدید، حفظ ترکیب جمعیتی و قومی مردم در پهنه‌های جغرافیایی هر چند کوچک، کاری دشوار، غیر ضروری و بلکه مضر است. از دیگر سو، در شرایطی که پهنه ای کوچک واجد هویتی خاص و انسجام اجتماعی کارآمد باشد به هم خوردن ترکیب مورد بحث می تواند هویت و انسجامی را که در طی قرون، به دست اقوام متعامل فراهم آمده، متزلزل سازد،لذا باید با استفاده از ابزارهای معمول، در کنار مطالعه، پیمایش، شهود و ادراک خود، مطالبات مردم را از زبان خودشان شنید و در برنامه ریزی‌ها مد نظر قرار داد.توجه به این مسایل در روند طراحی و سیاستگذاری، به ویژه در حوزه منظر شهری و تعاملات اجتماعی و فرهنگی، می تواند محیطی مناسب و با کیفیت را برای سکونت افراد و فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی بوجود آورد که همتراز با هویت اجتماعی و فرهنگی و تاریخی باشد.توجه به پیشینه تاریخی و اجتماعی منطقه، همچنین نوع اشتغال اقتصادی ساکنین در طراحی فضای شهری مناسب و مطبوع، نقش جدی و اساسی دارد که لازم است مورد توجه و عنایت قرار گیرد. از این رو مهم ترین راهکاری اصلی دستیابی به هدف کنترل تغییرات جمعیتی و قومی هم چون محدود کردن افزایش تراکم جمعیتی کل محدوده، و پراکنده ساختن لکه‌هایی که براساس مطالعات، افزایش تراکم در آن‌ها مجاز است،محدود کردن توسعه کاربری مسکونی و جلوگیری از تبدیل اراضی کشاورزی به مسکونی، محدود کردن تفکیک قطعات مسکونی و سوق دادن تفکیک‌های مجاز به سمت محورهای فعال مرکز محله و مرکز ناحیه،سوق دادن اسکان جمعیت جدید به سمت قلمروهای بسته اقلیت‌های ناهمخوان و یا بیش از حد فرسود، تقویت تعاملات و مداخلات اجتماعی به منظور نهادینه سازی مشارکت‌های مردم،بافت‌های واجد هویت معمولاً از سطح گسترده ای از تعاملات و مداخلات اجتماعی ساکنین برخوردارند می تواند موثر باشد.رهنان نیز از این قاعده مستثنا نیست. در ضمن جوامع سنتی شیوه‌های خاصی را برای تعاملات بر می گزینند که مبتنی بر محوریت بزرگان قوم و تبعیت مردم از آنها در حرکت‌های اجتماعی است. همانطور که جوامع جدید شیوه‌های دیگری را که مبتنی بر محوریت نهادهای خود جوش همگانی و مشارکت آزاد شهروندان در آن‌هاست، بر می گزینند. رهنان در حال گذار از آن به این است و بدیهی است که در هر دو شیوه فعال باشد.

در رهنان در کنار سازمان قوی اما نهفته اعمال قدرت و ایجاد حرکت توسط ریش سفیدان اقوام ساکن، سازمان‌های غیردولتی متعددی نیز وجود دارد که بویژه در زمینه مسایل مربوط به زنان بسیار فعال است وحمایت و دعوت از سازمان‌های غیر دولتی (NGO)  برای جلب مشارکت‌های مردمی بویژه در باب مسایلی که به عرصه‌های عمومی مردم مربوط می شود تصمیم سازی با کمک سازمان‌های پنهان قومی (ریش سفیدان) برای جلب مشارکت‌های مردمی بویژه در باب مسایلی که به عرصه‌های خصوصی مردم مربوط می شود شناسایی مشارکت جریان توسعه اقتصادی با استفاده از هر دو روش فوق برای اجرای طرح‌های پیشگام باید مد نظر قرار داده شود.

اذانی،مهری،1381، توسعه پایدار شهراصفهان، شکوهی و حسین، ضرابی و اصغر دانشگاه اصفهان و گروه جغرافیا

اذانی، مهری 1385، مقایسه مدیریت سنتی شهر اصفهان و عصر جدید از منظر جغرافیا در قرن 21، مجموعه مقالات اولین کنفرانس جغرافیا و قرن21"1385چاپ اول، اصفهان، انتشارات دانشگاه آزاداسلامی واحد نجف آباد.

اهلرس، اکارت. 1374 ایران: شهر، روستا، عشایر، مجموعه مقالات. ترجمه عباس سعیدی، چاپ اول، تهران، انتشارات منشی.

حاتمی نژاد، حسین. کنش متقابل حوزه‌های نفوذ شهری، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 42،1375.

حسامیان فرخ،اعتمادی گیتی،حائری محمدرضا1363،شهرنشینی در ایران،تهران،انتشارات آگا.

خراط زبردست، اسفندیار.عملکردهای شهر در توسعه روستایی، ماهنامه مسکن و انقلاب، شماره 84، (بی‌تا).

مجنونیان،هنریک.1374،مبانی پیرامون پارک‌ها،فضای سبز و تفرجگاه‌ها،تهران،انتشارات پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران.

مخدوم، مجید.1374 تجربه جهانی رابطه متقابل جمعیت و توسعه از دیدگاه محیط زیست، مجموعه مقلات سمینار منطقه ای اثرات متقابل جمعیت و محیط زیست برتوسعه پایدار شهری روستایی. تهران، مرکز منطقه ای مطالعات و پژوهشهای جمعیتی آسا و اقیانوسیه، یونسکو، ص 15 – 20، 1374.

میرمحمدی،حمیدرضا.1376، شهرنشینی و نظام شبکه شهری استان اصفهان، دانشگاه آزاداسلامی واحدنجف آباد گروه جغرافیا.